Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzi

Parlament seçkiləri başlayır

2010-07-22T15:28:00.004+05:00

2010-cu ilin noyabrın 7-də Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə seçkilər keçiriləcək. Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra 1995, 2000, 2005-ci illərdə Milli Məclisə seçkilər keçirib. Noyabrın 7-də keçiriləcək seçki 4-cü çağrış parlament seçkisi olacaq.

1995-ci ildə qəbul edilmiş Konstitusiyaya görə Parlamentin tərkibi 125 millət vəkilindən ibarət formalaşır. Eyni sayda da ölkə üzrə seçki dairələri yaradılır. Hər bir deputat bir seçki dairəsini təmsil edir. 2010-cu ildə Mərkəzi Seçki Komissiyası Azərbaycan Respublikasında olan seçicilərin sayını 4.829.888 nəfər göstərib. Bu da ki, ölkə əhalisinin 54 faizini təşkil edir. Yəni hər deputat təxminən 38 000 seçicini təmsil etməlidir.

Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzinin (SMDT) nümayəndələri 2000, 2005-ci illərdə keçirilmiş müvafiq olaraq ikinci və üçünçü çağrış həmçinin 2004 2006-ci illərdə keçirilən əlavə və təkrar parlament seçkilərində müşçahidəçi kimi iştirak edib. 2005-ci il parlmanet seçkilərində 2115 nəfər müşahidəçi ilə 2315 seçki məntəqəsində müşahidələr aparılıb və hesabatlar yayılıb.

2010-cu il noyabrın 7-də keçiriləcək parlament seçkilərində SMDT yenidən müşahidə fəaliyyəti həyata keçirəcək. Bununla bağlı müşahidəçilərə təlimlər keçiriləcək. Sonradan
qanunauyğun, obyektiv, bitərəf müşahidə aparan şəxslər sertifikat ilə mükafatlandırılacaqlar. Ən əsası seçkilərin müşahidəsində maraqlı olan və gələcəkdə də bu sahədə fəaliyyətini davam etdirmək istəyən şəxslər xarici ölkələrdə keçirilən seçkilərdə beynəlxalq müşahidəçi qismində iştirak etmək hüququ əldə etmiş olacaqlar.

SMDT Azərbaycanda keçirilən seçkilərin azad və ədalətli şəraitdə keçirilməsinə çalışır. Müşahidə prosesi də seçkilərdə aşkarlığın təmin edilməsinə həmçinin seçki subyektləri üzərində ictimai nəzarəti təmin etməyə yönəlib.

SMDT SİZİ də bu prosesdə aktiv iştiraka səsləyir

“AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI SEÇKİ MƏCƏLLƏSİNƏ ZƏRURİ ƏLAVƏ VƏ DƏYİŞİKLİKLƏR”

2010-04-28T16:18:00.000+05:00

Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzi (SMDT)

“AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI SEÇKİ MƏCƏLLƏSİNƏ ZƏRURİ
ƏLAVƏ VƏ DƏYİŞİKLİKLƏR”

mövzusunda İctimai Forum keçirəcək.

İctimai Forumda Azərbaycan Respublikası Seçki Məcəlləsinin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı zəruri əlavə və dəyişikliklərin və bununla bağlı Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzinin Ekspert qrupu tərəfindən hazırlanan qanun layihəsi müzakirə olunacaq.
Forumda həmçinin Azərbaycan Respublikası Seçki Məcəlləsinin təkmilləşdirilməsi yönündə Avropa Şurası Venesiya Komissiyası, ATƏT-in Demokratik Təsisatlar və İnsan Hüquqları Bürosu və yerli ictimai-siyasi qurumların təklifləri müzakirə olunacaq.
Tədbirdə dövlət orqanları, parlament üzvləri, siyasi partiya, qeyri-hökumət təşkilatları nümayəndələri və jurnalistlərin iştirakı nəzərdə tutulub.

İctimai Forum 4 may 2010-cu ildə saat 10.00-dan 14.00-dək Park İnn Otelinin Füzuli zalında keçiriləcək.

Tədbirin keçirildiyi ünvan:
Bakı şəhəri, Azadlıq prospekti 1
PARK İNN OTELİ
AZ 1000
Telefon: (012) 490 60 00

Əlaqələndici şəxs:
Azər Qasımov
Telefon: (055) 625 56 59
(012) 596 22 94

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI SEÇKİ MƏCƏLLƏSİNƏ ZƏRURİ
ƏLAVƏ VƏ DƏYİŞİKLİKLƏR” mövzusunda
Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzinin
təşkil etdiyi İctimai Forumun

GÜNDƏLİYİ
4 may, 2010-cu il, Park inn oteli (Füzuli zalı)

9.30-10.00 – İştirakçıların qeydiyyatı

10.00-10.15 – Açılış
Anar Məmmədli, SMDT sədri

10.15 – 10.30 - Məruzə: Azərbaycan Seçki Məcəlləsində yerli seçki müşahidəçiliyinə təminat və seçki hüquqlarının pozulması üzrə şikayət qaydaları

Məruzəçilər:
Bəşir Süleymanlı, SMDT İcraçı Direktoru
Hafiz Həsənov, Hüquq və İnkişaf İctimai Birliyi

10.30-11.30 - Müzakirələr

11.30 – 11.45 - Kofe-çay fasiləsi:

11.45 – 12.15 – Məruzə: Azərbaycan Seçki Məcəlləsində seçki komissiyalarının formalaşması və seçkiqabağı təşviqat prosesi

Məruzəçilər:
Anar Məmmədli, SMDT sədri
Ələsgər Məmmədli, müstəqil ekspert

12.15 – 13.15 – Müzakirələr

13.15-13.30 – Yekun

Nahar

SMDT Parlament seçkilərində seçiciləri maarifləndirmək üçün Forumlar keçirir

2010-04-09T19:00:00.005+05:00

SMDT Parlament seçkilərində seçiciləri maarifləndirmək üçün Forumlar keçirir

2010-04-05T16:48:00.003+05:00

Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzi Parlament seçkisi dövrü üçün yeni Fəaliyyət Proqramını təqdim edir

2010-04-01T16:31:00.000+05:00

Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzi (SMDT) noyabr, 2010-cu ildə Mili Məclisə keçiriləcək seçkilərlə bağlı Fəaliyyət Proqramının icrasına başlayıb. Aprel ayından başlayaraq, həyata keçiriləcək proqrama Seçki Məcəlləsi və milli seçki təcrübəsinin təkmilləşdirilməsi, deputatlığa namizədlərin ictimai öhdəliklərinin artırılması, parlament seçkiləri üzrə ictimai məlumatlandırılmanın təşkili və parlament seçkilərinin uzunmüddətli və qısamüddətli müşahidəçiliyi yönündə tədbirlər daxildir.

Bu proqramın icrası ilə bağlı SMDT ölkədə fəaliyyət göstərən QHT, KİV, seçki komissiyaları, siyasi partiyalar və beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq edəcək.

SMDT mövcud seçki qanunu və təcrübəsinin təkmilləşdirilməsi yönündə son 1 il ərzində qeyri-hökumət təşkilatları, siyasi partiyalar və seçici qruplarının iştirakı ilə ictimai müzakirələr təşkil edib. Hazırda bu müzakirələrin yekunu əsasında müxtəlif istiqamətlərdə təkliflər hazırlanmaqdadır. SMDT aprel ayı ərzində seçki qanununun təkmilləşdirilməsi üzrə yekun müzakirələr keçirəcək və bu müzakirələr zamanı qəbul edilmiş təklifləri, o cümlədən Seçki Məcəlləsinə əlavə və dəyişikliklər haqqında qanun layihəsini Milli Məclisə təqdim edəcək.

SMDT 2010-cu il parlament seçkilərinə qatılacaq namizədlərin ictimai öhdəliklərinin artırılması, seçici istəklərinə uyğun seçki proqramlarının hazırlanması və deputatlığa namizədlərin ədalətli qaydada seçki kampaniyasının təşkili üçün İctimai vəkillik kampaniyası təşkil edəcək. Bu kampaniya çərçivəsində Deputatlığa Namizədlərin Davranış Kodeksi hazırlanaraq, siyasi partiyalar və qeydə alınmış namizədlərə imzalanmaq üçün təqdim olunacaq. Parlament seçkiləri öncəsi vətəndaşların dövlət idarəetməsi, habelə seçkilərdə iştirakı həvəsləndirmək məqsədilə SMDT 60 dəfə Vətəndaş Forumları təşkil edəcək. Bu tədbirlər zamanı seçkiqabağı ictimai-siyasi durum, vətəndaş cəmiyyətinin vəziyyəti və ötən illərin seçki təcrübəsinin müzakirəsi nəzərdə tutulub. .

SMDT 2010-cu ildə keçiriləcək Parlament seçkilərinin monitorinqini həyata keçirməklə, seçki prosesinə ictimai nəzarət institutunun möhkəmlənməsini vacib sayır. Bu baxımdan SMDT parlament seçkilərinin monitorinqini seçki prosesinin bütün mərhələləri – namizədlərin irəli sürülməsi və qeydiyyatı, seçkiqabağı təşviqat kampaniyası, seçki günü (səsvermə və səs sayma) və seçkidən sonra nəticələrin hazırlanması və şikayətlərin verilməsi dövrləri üzrə təşkil edəcək.

SMDT Parlament seçkilərində seçiciləri maarifləndirmək üçün Forumlar keçirir

2010-03-31T15:49:00.001+05:00

Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzi (SMDT) noyabr 2010-cu ildə keçirilməsi gözlənilən Azərbaycan Respublikasına Milli Məclisinə seçkilərlə bağlı proqram həyata keçirir. Proqramın məqsədi seçki öncəsi vətəndaşlar arasında seçici aktivliyini artırmaq, azad və ədalətli seçkilərin keçirilməsi istiqamətində maarifçilik işinin gücləndirilməsindən ibarətdir.

Martın 30-da Cəlilabad şəhərində “Seçkilərdə müşahidəçilik və könüllü müşahidəçiliyin əhəmiyyəti” mövzusunda Vətəndaş Forumu keçirilib. Forumda SMDT-nin icraçı direktoru Bəşir Süleymanlı müşahidəçilərin qeydiyyatı və fəaliyyətinin hüquqi tərəfləri, bitərəf müşahidəçiliyin əhəmiyyəti və müşahidənin aparılması prinsipləri ilə bağlı iştirakçılara məlumat verib.

Seçkilərdə uzun müddət müşahidəçi olmuş Azər Quluzadə bitərəf müşahidəçiliyin hələ Azərbaycanda normal qarşılanmadığını vurğulayıb: ”Seçki komisiyyalarında bəzən bildirirlər ki, seçkini müşahidə etməkdə sizin nə marağınız var?! Azərbaycan cəmiyyəti hələ bitərəf anlayışını həzm edə bilmir”. Azər Quluzadə bitərəf müşahidəçiliyin tərəfli müşahidəçilikdən daha effektli olmasını qeyd edib.

“Cənub Xəbərləri” qəzetinin əməkdaşı Sabir Nəsiroğlu seçiciləri maarifləndirməyə ehtiyac olduğunu və SMDT-nin də bununla bağlı keçirdiyi tədbirləri təqdir edərək, bunun davamlı xarakter daşıdığının daha effektli olacağını bildirib.

İctimai Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri Mirnizami Əhmədli isə Azərbaycanda seçkilərin müşahidə etməyin əhəmiyyətsiz olduğunu bildirib: ”Yerli müşahidəçilər seçkilərdə qanun pozuntuları olduğunu hesabatlarında əks etdirirlər. Amma buna adekvat cavab verilmir. Konkret olaraq Beynəlxalq təşkilatlar heç bir halda müşahidəçilərin rəylərinə istinad edib iqtidara hasısa təzyiqlər etməyəcəksə, əksinə bu hesabatları kənara atıb seçkiləri hər dəfə tərifləyəcəklərsə, seçkini müşahidə etməyin əhəmiyyəti olmayacaq”. O, cəmiyyətdə ictimai-siyasi aktivliyin arıtırılması istiqamətində fəaliyyət göstərməyi, o cümlədən partiyalara bu istiqamətdə proqramlar həyata keçirməyi tövsiyyə edib.

“Region səs” qəzetinin bölgə müxbiri Asif Həsənov ictimai-siyasi proseslərdə və mühadəçilikdə gənclərə üstünlük verilməsini və onlara köməkliklər göstərilməsinin əhəmiyyətindən danışıb.

SMDT Parlament seçkilərində aktivliyi artırmaq üçün İctimai Müzakirələr keçirir

2010-03-26T18:59:00.001+04:00

Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzi (SMDT) noyabr 2010-cu ildə keçirilməsi gözlənilən Azərbaycan Respublikasına Milli Məclisinə seçkilərlə bağlı proqramın icrasına başlayıb. Proqramın məqsədi seçki öncəsi vətəndaşlar arasında seçici aktivliyini artırmaq, azad və ədalətli seçkilərin keçirilməsi istiqamətində maarifçilik işinin gücləndirilməsindən ibarətdir.

Vətəndaş Forumlarında SMDT-nin hüquqşünası Azər Qasımov iştirakçılara Parlemnt seçkiləri öncəsi seçici siyahıların vəziyyəti barədə məlumatlandırıb. Həmçinin seçicilərin adlarının siyahılarda dəqiqləşdirilməsi, vəfat etmiş, yaşayış yerinini dəyişmiş insaların adlarının siyahılardan çıxarılması qaydaları və MSK-nin nəzdində olan İnformasiya Mərkəzinin internet ünvanı vasitəsi ilə seçicilərin adlarının dəqiqləşdirilməsi barədə iştirakçılara ətraflı məlumat verib.

Martın 26-da Gəncə şəhərində keçirilən Forumda “Eko-Renessons” İctimai Birliyinin nümayəndəsi Sərxan Musayev qeyd edib ki, seçkilərə ictimai marağın artırılması üçün məcburi səsvermə tətbiq edilməlidir: “Yəni səsverməyə gələməyən şəxslər məsuliyyət daşımalıdırlar. Bundan sonra seçkiyə ictimai maraq artar və ədalətli seçkilərin keçirilməsi üçün zəmin yaranar”.

Seçici Məhərrəm Yusifli seçici siyahılarının davamlı olaraq yoxlanmasını və qüsurların aradan qaldırılması üçün seçki komissiyaların tərkibinin partitet əsaslarla formalaşmasının vacibliyini qeyd edib.

“Difai” qəzetinin nümayəndəsi Sabir İsayev seçici siyahılarını bir neçə dövlət orqanları tərəfindən bərabər şəkildə yoxlanılmasını və həmin məlumatları seçki komissiyalarına təqdim etməsini təklif edib.

Seçici İbrahim Altun seçici siyhaılarının yoxlanılması prosesində gəncləri daha fəal olmalı olduğunu vurğulayıb. Gənclərin bu sahədə maraqsız oladuqlarını bildirib. Bunun aradan qaldırılması üçün QHT-ləri daha fəal olmağa və gəncləri maarifləndirməyə çağırıb

Xatırladaq ki, Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzi (SMDT) dövlət qeydiyyatı 14 may 2008-ci ildə Xətai Rayon Məhkəməsi tərəfindən ləğv edilən Seçki Monitorinq Mərkəzinin (SMM) təsisçiləri tərəfindən təsis edilib. Təsis olunduqdan indiyə kimi Ədliyyə Nazirliyinə dəfələrlə müraciət etsə də nazirlik müxtəlif bəhanələrlə SMDT-ni qeydiyyata almaqdan imtina edir.

SMDT Parlament seçkilərində aktivliyi artırmaq üçün İctimai Müzakirələr keçirir

2010-03-18T14:30:00.001+04:00

Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzi (SMDT) noyabr 2010-cu ildə keçirilməsi gözlənilən Azərbaycan Respublikasına Milli Məclisinə seçkilərlə bağlı proqramın icrasına başlayıb. Proqramın məqsədi seçki öncəsi vətəndaşlar arasında seçici aktivliyini artırmaq, azad və ədalətli seçkilərin keçirilməsi istiqamətində maarifçilik işinin gücləndirilməsindən ibarətdir.

Vətəndaş Forumlarında SMDT-nin hüquqşünası Azər Qasımov iştirakçılara Parlemnt seçkiləri öncəsi seçici siyahıların vəziyyəti barədə məlumatlandırıb. Həmçinin seçicilərin adlarının siyahılarda dəqiqləşdirilməsi, vəfat etmiş, yaşayış yerinini dəyişmiş insaların adlarının siyahılardan çıxarılması qaydaları və MSK-nin nəzdində olan İnformasiya Mərkəzinin internet ünvanı vasitəsi ilə seçicilərin adlarının dəqiqləşdirilməsi barədə iştirakçılara ətraflı məlumat verib.

Martın 16-də Göyçay şəhərində keçirilən Forumda “Azadliq” qəzətinin nümayəndəsi Şahin Əzizov seçki komissiyaların tərkibinin birtərfli formalaşmasının seçici siyahılarına da mənfi təsirini göstərdiyini bildirib.
Açıq Cəmiyyət Partiyasının nümayəndəsi Malik Soltanov seçki hüququna aid digər sahələrdə olduğu kimi secici siyahıları sahəsində də maarifləndirmə işinin gücləndirilməsini və əsasən də gənclərin aktiv olmasını bildirib.

Martın 17-də Beyləqan şəhərində keçirilən Forumda Musavat partiyasının nümayəndəsi Vaqif Allahverdiyev seçici siyahılarında ən cox saxtakarlığın hərbi hissələrdə olduğunu qeyd edib: “Ona görə də hərbi hissələrdə saxtakarlığın qarşısını almaq üçün xüsusi siyahılar tərtib edilməlidir”.

SMDT-nin könüllüsü İlqar Novruzov özü ilə bağlı baş vermiş qanun pozuntusunu Forum iştirakçıları ilə paylaşıb: “24 yaşım olmasına baxmayaraq adımı seçici siyahısına salmirlar, çünki siyahılar heç vaxt yenilənmir. Atam 9 ildi rəhmətə gedib amma adı siyahıda hələ də qalır”. İlqar Novruzov adının siyahıda olmamasına baxmayaraq hər dəfə səsvermədə iştirak etidiyini də vurğulayıb.

Musavat partiyasının üzvü Rövşən Alışlı isə bu sahadə daha çox gəncləri maraqlı olmağa cağırıb.

Qeyd edək ki, SMDT bu proqramı ABŞ Milli Demokratiya İnstitunun maliyyə dəstəyi ilə həyata keçirir.
Xatırladaq ki, Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzi (SMDT) dövlət qeydiyyatı 14 may 2008-ci ildə Xətai Rayon Məhkəməsi tərəfindən ləğv edilən Seçki Monitorinq Mərkəzinin (SMM) təsisçiləri tərəfindən təsis edilib. Təsis olunduqdan indiyə kimi Ədliyyə Nazirliyinə dəfələrlə müraciət etsə də nazirlik müxtəlif bəhanələrlə SMDT-ni qeydiyyata almaqdan imtina edir.

SMDT “Seçki Məcəlləsinə əlavələr və dəyişiklikər edilməsi haqqında” qanun layihəsinə dair Sumqayıtda Vətəndaş Forumu keçirib

2010-03-03T17:26:00.000+04:00

Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzi (SMDT) Azərbaycan seçki qanunvericiliyinin beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılmasıi, habelə müvafiq seçki qanununun yerli ictimaiyyətin, Avropa Şurası Venesiya Komissiyası (AŞ/VK)və ATƏT-in Demokratik Təsisatlar və İnsan Hüquqları Bürosunun (ATƏT/DTİHB) təklifləri əsasında təkmilləşdirilməsi istiqamətində fəaliyyət göstərir.
Bu məqsədlə “Azərbaycanda seçki islahatlarının təşkilinə yardım” proqramını həyata keçirərək, bu proqram çərçivəsində “Seçki Məcəlləsinə əlavə və dəyişikliklər haqqında” qanun layihəsi hazırlayıb.

SMDT hazırda təqdim olunan qanun layihəsində 6 əsas istiqamət üzrə Seçki Məcəlləsinə əlavə və dəyişikliklərin edilmsəini təklif edir; (1) Seçki anlayışlarının sadələşdirilməsi (2) Seçki komissiyaların tərkibinin formalaşdırılması, (3) Yerli müşahidəçilərin qeydiyyatı və hüquqları, (4) Seçkiqabağı təşviqat kampaniyası, (5) Seçki şikayətlərə baxılması qaydaları və (6) Milli Məclisə və Bələdiyyələrə keçirilən seçkilərlə bağlı bəzi qaydalar. Ümumilikdə 63 maddənin 117 bəndinə əlavə və dəyişiklik təklif edilir.

Martın 3-də Sumqayıtda keçirilən Vətəndaş Forumunda “Seçki Məcəlləsinə əlavə və dəyişikliklər haqqında” qanun layihəsi barədə SMDT-nin hüquqşünası Azər Qasımov iştirakçıları məlumatlandırıb.

Musavat Partiyasının Sumqayıt şəhər təşkilatın sədri Fəxrəddin Abbas hər dəfə seçki qanunverciliyinə dəyişikliklər müzakirə ediləndən sonra daha da burokratik maddələrin Məcəlləyə əlavə edildiyini bildirib: “Ancaq SMDT-nin hazırladığı layihənin qəbul ediləcəyi təqdirdə demokratik seçkilərin keçirilməsi üçün şərait yaradacağına inanıram”. Fəxrəddin Abbas həmçinin seçki şikayətlərinin baxılması müddətinin artırılmasının (7 gün), məşvərətçi səs hüquqlu üzvlərin hüquqlarının artırılmasının layihədə nəzərdə tutulmasını və proporsional seçki sisteminin tətbiq edilməsini təkilf edib.

“Bizim şəhər” Sumqayıt Sosial İnkişaf Mərkəzinin sədri Mətanət Zeynalova Seçki Məcəlləsinə məcburi səsvermə üçün müddəanın əlavə edilməlı olduğunu təklif edib.

Ümid partiyasının nümayəndəsi Sadıq Əkbərov Milli Məclis və Prezident seçkilərində qeydə alınmış bütün namizədlərə pulsuz efir vaxtı verilməsinin layihəyə əlavə edilməsini təklif edib.

“Seçki Məcəlləsinə əlavə və dəyişikliklər haqqında” qanun layihəsinə dair SMDT bütün təklif və rəyləri nəzərə almaqla 2010-cu ilin aprel ayında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə son variantı təqdim edəcək.
Qeyd edək ki, SMDT bu proqramı Böyük Britaniya hökumətinin maliyyə dəstəyi ilə həyata keçirir.
Xatırladaq ki, Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzi (SMDT) dövlət qeydiyyatı 14 may 2008-ci ildə Xətai Rayon Məhkəməsi tərəfindən ləğv edilən Seçki Monitorinq Mərkəzinin (SMM) təsisçiləri tərəfindən təsis edilib.

SMDT “Seçki Məcəlləsinə əlavələr və dəyişiklikər edilməsi haqqında” qanun layihəsinэ dair Vətəndaş Forumlarını davam etdirir

2010-03-01T12:10:00.000+04:00

Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzi (SMDT) Azərbaycan seçki qanunvericiliyinin beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılmasıi, habelə müvafiq seçki qanununun yerli ictimaiyyətin, Avropa Şurası Venesiya Komissiyası (AŞ/VK)və ATƏT-in Demokratik Təsisatlar və İnsan Hüquqları Bürosunun (ATƏT/DTİHB) təklifləri əsasında təkmilləşdirilməsi istiqamətində fəaliyyət göstərir.
Bu məqsədlə “Azərbaycanda seçki islahatlarının təşkilinə yardım” proqramını həyata keçirərək, bu proqram çərçivəsində “Seçki Məcəlləsinə əlavə və dəyişikliklər haqqında” qanun layihəsi hazırlayıb.

SMDT hazırda təqdim olunan qanun layihəsində 6 əsas istiqamət üzrə Seçki Məcəlləsinə əlavə və dəyişikliklərin edilmsəini təklif edir; (1) Seçki anlayışlarının sadələşdirilməsi (2) Seçki komissiyaların tərkibinin formalaşdırılması, (3) Yerli müşahidəçilərin qeydiyyatı və hüquqları, (4) Seçkiqabağı təşviqat kampaniyası, (5) Seçki şikayətlərə baxılması qaydaları və (6) Milli Məclisə və Bələdiyyələrə keçirilən seçkilərlə bağlı bəzi qaydalar. Ümumilikdə 63 maddənin 117 bəndinə əlavə və dəyişiklik təklif edilir.

Fevralın 27-də Sabirabadda keçirilən Vətəndaş Forumunda “Seçki Məcəlləsinə əlavə və dəyişikliklər haqqında” qanun layihəsi ətrafında müzakirələr aparılıb. SMDT-nin İcraçı direktoru Bəşir Süleymanlı layihənin istiqamətləri, təklif edilən dəyişiklər barədə iştirakçıları məlumatlandırıb.

AXCP üzvü Əfqan Ağayev seçki komissiyalarında səsvermənin 50+1 şəklində qəbul edilməsini məqbul hesab edib.

AXP-nin Sabirabad rayon şöbəsinin sədri Novruz Quluzadə namizədlərin qeydiyyatı üçün girovun tətbiq edilməsinin vacib amil olduğunu bildirib.

SMDT-nin könüllüsü Fətulla Fətullayev komissiya üzvlərinin tərkibini formalaşdırarkən partiyaların
üzvlərinin sayının əsas kimi götürülməsini təklif edib.

AXCP-nin Sabirabad rayon şöbəsinin sədri Səttar Şahlarov seçki kampaniyasının müddətinin əvvəlki kimi 120 günə qədər qaldırılmasını təklif edib. Həmçinin seçki pozuntularından verilən şikayətlərin müddətinin 7 günə qədər artırılmasının vacibliyindən danışıb.

Musavat Partiyasının Sabirabad şöbəsinin sədri Azər İsmayıl seçki komissiyaları tərəfindən şikayətlərə verilməli olan cavabların konkret müddətinin göstərilməsini bildirib. Həmçinin proporsional
seçki sisteminin yenidən tətbiq edilməsini uğurlu variant kimi göstərib.

VİP Sabirabad şöbəsinin sədri Ağatahir Kərimov protokolları seçki məntəqəsində 2 nəfərin, seçki dairəsində isə 3 nəfərin imzalamadığı təqdirdə MSK tərindən araşdırmanın aparılmasını təklif edib.

Qeyd edək ki, fevralın 27-də Cəlilabadda keçirilməli olan Vətəndaş Forumu yerli icra hakimiyəti tərıfindən qadağan edilib.

“Seçki Məcəlləsinə əlavə və dəyişikliklər haqqında” qanun layihəsinə dair SMDT bütün təklif və rəyləri nəzərə almaqla 2010-cu ilin aprel ayında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə son variantı təqdim edəcək.

Qeyd edək ki, SMDT bu proqramı Böyük Britaniya hökumətinin maliyyə dəstəyi ilə həyata keçirir.

Xatırladaq ki, Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzi (SMDT) dövlət qeydiyyatı 14 may 2008-ci ildə Xətai Rayon Məhkəməsi tərəfindən ləğv edilən Seçki Monitorinq Mərkəzinin (SMM) təsisçiləri tərəfindən təsis edilib.

SMDT “Seçki Məcəlləsinə əlavələr və dəyişiklikər edilməsi haqqında” qanun layihəsinə dair Vətəndaş Forumları keçirib.

2010-02-26T16:36:00.001+04:00

Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzi (SMDT) Azərbaycan seçki qanunvericiliyinin beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılmasıi, habelə müvafiq seçki qanununun yerli ictimaiyyətin, Avropa Şurası Venesiya Komissiyası (AŞ/VK)və ATƏT-in Demokratik Təsisatlar və İnsan Hüquqları Bürosunun (ATƏT/DTİHB) təklifləri əsasında təkmilləşdirilməsi istiqamətində fəaliyyət göstərir.
Bu məqsədlə “Azərbaycanda seçki islahatlarının təşkilinə yardım” proqramını həyata keçirərək, bu proqram çərçivəsində “Seçki Məcəlləsinə əlavə və dəyişikliklər haqqında” qanun layihəsi hazırlayıb.

SMDT hazırda təqdim olunan qanun layihəsində 6 əsas istiqamət üzrə Seçki Məcəlləsinə əlavə və dəyişikliklərin edilmsəini təklif edir; (1) Seçki anlayışlarının sadələşdirilməsi (2) Seçki komissiyaların tərkibinin formalaşdırılması, (3) Yerli müşahidəçilərin qeydiyyatı və hüquqları, (4) Seçkiqabağı təşviqat kampaniyası, (5) Seçki şikayətlərə baxılması qaydaları və (6) Milli Məclisə və Bələdiyyələrə keçirilən seçkilərlə bağlı bəzi qaydalar. Ümumilikdə 63 maddənin 117 bəndinə əlavə və dəyişiklik təklif edilir.

Fevralın 25-də Mingəçevirdə keçirilən Vətəndaş Forumunda “Seçki Məcəlləsinə əlavə və dəyişikliklər haqqında” qanun layihəsi ətrafında müzakirələr aparılıb. SMDT-nin hüquqşünası Azər Qasımov layihənin istiqamətləri barədə məlumat verib.
Musavat Partiyasinın numayəndəsi Nizam Əhmədov məntəqə seçki komissiyası üzvlərinin layihədə göstərildiyi kimi formalaşdirilmasın tam effekt verəcəyini düşünmür: “Çünki hakimiyyətdə azliq təşkil edən partiyaları hüquqi cəhətdən müəyyən etmək mumkun deyil. Bəzi partiyalar hüquqi cəhətdən hakimiyyətdə azlıq təşkil etsələrdə, əslində hakim partiyanin mənafeyi ucun işləyirlər. Buna görə də hazirki vaxtda proporsional seçki sisteminin tətbiqini vacib hesab edirəm”.
VIP-in numayendesi Natiq Huseynov qanun layihəsində bələdiyyə sədrinin birbaşa seçki əsasinda seçilməsi təklifinin təqdirəlayiq oldugunu qeyd edib.

Fevralın 26-də Gəncədə keçirilən Vətəndaş Forumunda Ümid Partiyasinin qərb bölgəsi üzrə numayəndəsi Salman İmanlı qanun layihəsini ümumilikdə müsbət qiymətləndib: ”Ancaq komissiyaların tərkibində Parlamentdə azliq təşkil edən partiyaların hüquqi cəhətdən deyil, əvvəlcə siyasi cəhətdən müəyyən olunmasinin vacibdir”.
Müstəqil Hüquqşünas Zabil Qəhrəmanov Ekspert Qruplarının komissiyalarin tərkibində deyil, kənarda yaradilmasin və üzvlərinin sayinin artirilmasinin vacib oldugunu bildirib.
"Kamil vətəndaş" İctimai Birliyinin sədri Həsən Hüseynli qanun layihesinin demokratik və ədalətli seçkilərin keçirilməsi üçun əhəmiyyətli olduğunu bildirib. Həmçinin qeydə alinmiş namizədlərə məhdudiyyətsiz efir vaxtinin verilməsini layihəyə daxil edilməsini təklif edib.
Musavat Partiyasinin nümayəndəsi Etibar Hüseynov demokratik seçkilərin keçirilməsi uçün proporsional seçki sisteminin tətbiqinin vacib oldugunu bildirib.

“Seçki Məcəlləsinə əlavə və dəyişikliklər haqqında” qanun layihəsinə dair SMDT bütün təklif və rəyləri nəzərə almaqla 2010-cu ilin aprel ayında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə son variantı təqdim edəcək.

Qeyd edək ki, SMDT bu proqramı Böyük Britaniya hökumətinin maliyyə dəstəyi ilə həyata keçirir.

SMDT 23 dekabr 2009-cu ildə Bələdiyyələrə keçirilmiş seçkilərin monitorinqi üzrə fəaliyyətinin XÜLASƏSİ

2010-01-12T15:57:00.000+04:00

1.Ümumi məlumat

Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzi (SMDT) Azərbaycanda azad və ədalətli seçkilərin keçirilməsinə, vətəndaş cəmiyyəti və demokratiyanın inkişafına çalışan müstəqil, tərəfsiz qeyri-hökumət təşkilatıdır. SMDT hesab edir ki, Azərbaycanda azad və ədalətli seçkilərin keçirilməsi ölkədə demokratik ənənələrin inkişafına, vətəndaşların rifahının yüksəlməsinə və insan hüquqlarının müdafiəsinə töhfə verəcək.

SMDT 23 dekabr 2009-cu ildə keçirilmiş bələdiyyə seçkilərini müşahidə etmək üçün Mərkəzi və Dairə seçki komissiyalarında qeydiyyatdan keçmiş 1291 nəfər bitərəf müşahidəçi ilə əməkdaşlıq edib. Seçki günündən sonra - 24 dekabr 2009-cu ildə SMDT müşahidəçilərin məlumatları əsasında bələdiyyə seçkilərinin nəticələrinə dair İlkin Bəyanat yayıb. Qeyd edək ki, SMDT bələdiyyə seçkilərində səsvermə günü seçkiləri Respublikanın 118 seçki dairəsi üzrə 711 seçki məntəqsində müşahidə edib. Bu məntəqələr SMDT 4767 seçki məntəqəsi arasından təsadüfi yolla – püşkatma əsasında seçib.
Ümumiyyətlə isə SMDT 23 dekabr 2009-cu ildə Bələdiyyə seçkilərinin keçirilməsi haqqında rəsmi qərarın elan olunmasından başlayaraq, seçkilərə hazırlıq, namizədlərin irəli sürülməsi və qeydiyyatı, seçkiqabağı təşviqat prosesləri üzrə Uzunmüddətli müşahidəçiliyi həyata keçirib və səsvermənin nəticələrinə dair İlkin Bəyanatı açıqlayıb . Bu mərhələdə SMDT seçki komissiyalarında fərdi qaydada qeydiyyatdan keçmiş 96 nəfər müşahidəçi vasitəsilə 112 seçki dairəsi və milli səviyyədə uzunmüddətli müşahidə aparıb.

2.Bələdiyyə seçkilərinin nəticələri

SMDT təəssüflə qeyd edir ki, Azərbaycan xalqının əsl iradəsinin ifadə edilməsi üçün bələdiyyə seçkilərinin keçirildiyi dövrdə, Respublika üzrə 1718 bələdiyyə üzrə keçiriləcək seçkilərlə ilə bağlı fəal ictimai-siyasi müzakirələr və seçicilərin geniş ictimai məlumatlandırması baş verməyib. Buna rəvac verən əsas səbəblərdən biri ölkədə sərbəst toplaşmaq, söz və mətbuat azadlığı ilə bağlı çatışmazlıqlar olub. Bələdiyyə seçkilər öncəsi insan hüquqları və vətəndaş cəmiyyətinin vəziyyəti daha da pisləşib.

Namizədlərin irəli sürülməsi və qeydiyyatı mərhələsi bir çox seçki dairələrində yerli icra hakimiyyətlərinin seçki prosesinə qanunsuz müdaxilələri ilə müşayiət olunub. Yerli səviyyəli nüfuzlu şəxslərin, o cümlədən müxalif siyasi partiya təmsilçilərinin namizədliyinin qeydiyyata alınmaması üçün süni əngəllər yaradılıb. SMDT hesab edir ki, yerli icra hakimiyyətləri və bəzi dairə seçki komissiyaları ölkə üzrə namizədlərin yarısının, habelə siyasi mənsubiyyəti olan namizədlərin böyük çoxluğunun Yeni Azərbaycan Partiyasından olmasında xüsusi fəallıq göstərib. Bununla da ölkədə seçicilərin alternativ seçim imkanlarının məhdudlaşdırılması, ədalətli siyasi rəqabət şəraitinin yaradılmaması və yerli idarətmə orqanlarında hakim siyasi partiyanın üstünlüyünün öncədən təmin olunmasına çalışılıb.

SMDT bildirir ki, bələdiyyə seçkilərinin təbliğat-təşviqat mərhələsi yerli və milli səviyyəli ictimai müzakirələr olmadan sönük seçki kampaniyası ilə müşayiət olunub. Seçkiqabağı təşviqat müddətində (25 noyabr-22 dekabr 2009-cu il) çox az sayda namizəd təşviqat aparıb və bununla da namizədlərin, siyasi partiyalar və seçicilərin seçki prosesinə cəlb olunması və geniş ictimai məlumatlanma baş verməyib.

Bələdiyyə seçkiləri günü SMDT ilə əməkdaşlıq edən müşahidəçilər seçki məntəqələrinin açılışı zamanı çox az sayda pozuntular qeydə alıblar. Seçki məntəqələrinin təşkili əsasən qanunun tələblərinə uyğun qurulub.

Səslərin sayılması zamanı müşahidəçilərin olduğu seçki məntəqələrinin 3,1 faizində seçki qutuları açılmazdan əvvəl onların möhürlü olub-olmadığı yoxlanılmayıb. Eyni zamanda, müşahidənin aparıldığı seçki məntəqələrinin yalnız 95 faizində səslərin sayılması prosesi açıq şəkildə keçirilib.

SMDT narahatlıqla qeyd edir ki, müşahidəçilərin olduğu seçki məntəqələrinin 23,4 faizində protokolların surəti məntəqənin qarşısında asılmayıb. Bununla yanaşı, SMDT ilə əməkdaşlıq edən müşahidəçilərin olduğu seçki məntəqələrinin 20,4 faizində müşahidəçilərə protokolların surəti verilməyib.

SMDT səsvermə prosesi zamanı müşahidənin aparıldığı seçki məntəqələrinin əksəriyyətində ciddi qanun pozuntularının baş verdiyini müəyyən edib. Bu qanun pozuntularına bir şəxsin bir-neçə dəfə səs verməsi, seçicilərin qrup halında məntəqəyə gətirilməsi, adı seçici siyahısında olmayan insanların səsvermədə iştirakı və seçki buletenlərinin topa halında qutulara atılması daxildir.

SMDT qeyd edir ki, əvvəlki seçkilər dövründə olduğu kimi, 23 dekabr 2009-cu il bələdiyyə seçkilərinin hazırlıq və seçkiqabağı təşviqat mərhələlərində, habelə seçki günü inzibati resurslardan istifadə edilib. Bununla yanaşı bir çox yerlərdə seçki subyektlərinə təzyiqlər olub. Səsvermə günü 10 MnSK-da SMDT ilə əməkdaşlıq edən müşahidəçilərə fiziki və psixoloji təzyiqlər göstərilib.

SMDT bələdiyyə seçkiləri günü seçici fəallığına dair məlumatların bəzi seçki məntəqələrində süni olaraq şişirdildiyini və seçici fəallığının real səviyyəsinin 17-18 faiz olduğunu qeydə alıb.

SMDT hesab edir ki, səsvermə günü də daxil olmaqla ümumi seçki mühitində baş verən çatışmazlıqlar və ciddi qanun pozuntularına əsasən 23 dekabr 2009-cu il bələdiyyə seçkiləri Azərbaycan Respublikası qanunlarının kobud qaydada pozulması halları ilə müşayiət olunaraq baş vermiş bu seçkilər azad, demokratik və ədalətli hesab edilə bilməz.

3.Bələdiyyə seçkilərinin nəticələrinə dair şikayətlər

Səsvermə günündən sonrada respublika ərazisində seçkilərin nəticılərinə dair etiraz edən şəxslər, xüsusən də namizədlər Dairə seçki komissiyalarına şikayətlərlə müraciət ediblər. Ancaq SMDT-nin müşahidələri göstərir ki, bu şikayətlər dairə seçki komissiyalarında düzgün araşdırılmayıb, yaxud da baxılmayıb. Təəssüf ki, bununla bağlı MSK-ya daxil olmuş şikayətlərin araşdırılmasında da ciddi nöqsanlar qeydə alınıb. Mərkəzi Seçki Komissiyası çox az sayda şikayətləri araşdırıb, təqdim olunan şikayətlərin çox hissəsinin MSK-ya daxil olması inkar olunub. Bəzi şikayətlər isə müddətin keçdiyi əsas gətirilərək araşdırılmayıb. MSK tərəfindən araşdılan bəzi şikayətlər barədə isə tam məlumat verilməyib. MSK-nın təqdim edilən şikayətlərlə əlaqədar şikayət edən tərəflərə qəbz verilməsi barədə təlimatı olsa da, şikayətçilərə belə qəbzlər verilməyib.

Şikayətlərinə baxılmayan namizədlər seçki günündən sonra müxtəlif formada etiraz aksiyaları keçiriblər. Sabirabad rayonundan olan təxminən 150 nəfər etirazçılar 5 yanvar 2009-cu il tarixdə Mərkəzi Seçki Komissiyasının qarşısında şikayətlərinə baxılması üçün aksiya keçiriblər. Aksiya polis tərəfindən dağıdılsa da, şikayətçilər həmin gün Prezident Administrasiyasının qarşısında da aksiya keçiriblər. Sabirabad şəhərindan olan etirazçıların əksəriyyəti iqtidarda olan Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvləri olub. Bununla yanaşı Tovuz rayonun İbrahimhacılı kənd bələdiyyəsinə YAP-dan olan 5 nəfər namizədi da seçkinin nəticələrinə etiraz ediblər. Onlar qeyd ediblər ki, məntəqənin protokolunda adları qalib kimi qeyd olunmasına baxmayaraq, MSK-nın internet ünvanında yerləşdirilən protokolda məlumatlar əksinə olub. Saxtakarlığa qarşı həmçinin İmişli, Qazax, Salyan və Neftçala rayonlarında da etirazlar olub.

4.Bələdiyyə seçkilərinin nəticələrinə yerli və beynəlxalq təşkilatların münasibəti

23 dekabr 2009-cu il bələdiyyə seçkilərində iştirak edən Müsavat partiyasının verdiyi rəydə bələdiyyələrə keçirlən bu seçkilərin yerli özünüidarəetmə sisteminin yaradılmasına imkan verən standartlara uyğun keçirilmədiyi qeyd edilib.

23 dekabr 2009-cu ildə keçirilən bələdiyyə seçkiləri rəsmi elan olunandan sonra “Demokratiyanı Öyrənmə” İctimai Birliyi və “Vətəndaş Cəmiyyəti Uğrunda” Müstəqil Məsləhət və Yardım Mərkəzi (VCU) seçkilərin müşahidəsini aparacaqları barədə açıqlamalar verib. Həmçinin “exit-poll” həyata keçirmək məqsədilə isə Vətəndaş Cəmiyyətinin İnkişafına Yardım Assosiasiyası (AVCİYA) və "ELS" Müstəqil Araşdırmalar Mərkəzi MSK-dan qeydiyyatdan keçib. Səsvermə günündən sonra ilkin bəyanatlarında bu təşkilatlardan “Demokratiyanı Öyrənmə” İctimai Birliyi, “Vətəndaş Cəmiyyəti Uğrunda” Müstəqil Məsləhət və Yardım Mərkəzi (VCU) səsvermə günü bəzi qanun pozuntularının olduğunu bildirib. "ELS" Müstəqil Araşdırmalar Mərkəzi ilə “exit-poll” həyata keçirən Vətəndaş Cəmiyyətinin İnkişafına Yardım Assosiasiyasısı (AVCİYA) isə seçici fəallığının 32,6 faiz olmasını qeyd edib. Müşahidə və “exitpoll” həyata keçirən təşkilatlardan “Demokratiyanı Öyrənmə” İctimai Birliyi və “Vətəndaş Cəmiyyəti Uğrunda” Müstəqil Məsləhət və Yardım Mərkəzi (VCU) istisna olmaqla digər iki təşkilat maliyyə mənbəyini açıqlamayıb.

23 dekabr 2009-cu ildə keçirilən bələdiyyə seçkilərini müşahidə edən Avropa Şurasının Yerli və Regional Hakimiyyətlər Konqresinin Müşahidə Missiyasının 24 dekabr 2009-cu ildə keçirdiyi mətbuat konfransında Azərbaycan üzrə məruzəçi fransalı Yean-Klod Frekon qeyd edib ki, seçkilər praktiki nöqteyi-nəzərdən sakit amosferdə keçib. Seçki məntəqələri əvvəlki seçkilərlə müqayisədə daha yaxşı təchiz olunub, müşahidələrin aparılması üçün şərait yaradılıb. Əvvəlki seçkilərdən fərqli olaraq bu dəfə 1 nəfərin bütün ailə üzvlərinin yerinə səs verməsi, seçki kabinəsinə eyni vaxtda 2 nəfərin daxil olması halları xeyli azalıb. Burada problem yaradan əsas məqam yaşlı nəslin nümayəndələrinin latın əlifbasını bilməmələridir. Belə olduqda komissiya üzvləri və ya yaxınları onlara yardım etməli olublar. Nümayəndə heyətinin rəhbəri Qaya Doğanoğlunun seçkilərin nəticələri ilə bağlı bəyanatında deyilir ki, bu seçkilər Avropa Şurasının seçki praktikası mexanizminə uyğun olaraq yaxşı hazırlanmış, sakit, şəffaf və demokratik keçmişdir. Nümayəndə heyəti seçkilərin yüksək səviyyədə keçməsi ilə yanaşı, bəzi seçki məntəqələrində səslərin hesablanmasında müəyyən nöqsanlara yol verildiyini də diqqətə çatdırıb. Səkkiz ölkədən olan 11 nəfərlik müşahidə qrupunun üzvləri 100-dən çox məntəqədə seçkilərin gedişini izləyiblər.
Qeyd edək ki, Avropa Şurasının Yerli və Regional Hakimiyyətlər Konqresinin Müşahidə Missiyasının bəyanatı yerli ictimaiyyət tərəfindən birmənalı qarşılanmayıb.

5.Rəsmi nəticələr

Yanvarın 11 də Mərkəzi Seçki Komissiyasının iclası keçirilib. İclasda dekabrın 23-də Azərbaycanda keçirilmiş bələdiyyə seçkilərinə yekun vurulub və nəticələri elan edilib.
MSK–nın rəsmi məlumatına görə dekabrın 23-də keçirilən bələdiyyə seçkilərində ölkə üzrə seçicilərin 32,4 faizinin iştirak etdiyi bildirilib. Ümumilikdə 30 seçki məntəqəsində və 9 bələdiyyəyə üzrə keçirilən seçkilərin nəticələri ləğv edilib. Qusar rayonu Uluq, Quba rayonu Ağgül, Sabirabad rayonu Şəhriyar, Masallı rayonu Boradigah, İmişli rayonu Mərzəli, Qızılkənd və Sarxanlı, Şəfəq və Naftalan bələdiyyələrinə keçirilən seçkilərin nəticəsində seçicilərin iradəsini müəyyən etmək mümkün olmayıb. Buna görə də həmin bələdiyyələrə keçirilən seçkilər baş tutmamış sayılıb.

18 seçki məntəqəsinin, 2 dairə seçki komissiyasının (DSK) tərkibi tam olaraq buraxılıb, 2 DSK sədrinin isə öz vəzifəsinə uyğun gəlmədiyi bildirilərək vəzifəsindən uzaqlaşdırılıb.

MSK-nın Ümid Partiyasından olan üzvü Akif Qurbanov seçkilərin bütün mərhələlərinin ciddi qanun pozuntuları ilə keçirildiyini bildirərək, yekun protokola imza atmayıb.

SMDT MSK-nın qanun pozuntuları olan bəzi seçki məntəqələrində nəticələrinin ləğv edilməsini müsbət hal kimi qiymətləndirir. Ancaq təssüflə bildirir ki, 30 seçki məntəqəsi üzrə 9 bələdiyyədə nəticələrin ləğv edilməsi qanun pozuntularının obyektiv araşdırılması kimi izah oluna bilməz. 23 dekabr 2009-cu ildə keçirilmiş Bələdiyyə seçkiləri ilə əlaqədar xeyli sayda şikayətlər olub və MSK bu şikayətlərin araşdırılmasında ciddi səylər nümayiş etdirməyib.
SMDT 23 dekabr 2009-cu ildə keçirilmiş Bələdiyyə seçkilərinin nəticələri ilə bağlı MSK-nın 11 yanvar 2010-cu ildə açıqladığı nəticələrin obyektiv olmadığını bildirir, şikayətlərin tam və şəffaf araşdırılmadığı qənaətinə gəlib.

Belediyye Seckilerinin ilkin neticelere dair SMDT Ilkin Beynati

2009-12-24T15:10:00.000+04:00

I. Xülasə

Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzi (SMDT) Azərbaycanda azad və ədalətli seçkilərin keçirilməsinə, vətəndaş cəmiyyəti və demokratiyanın inkişafına çalışan müstəqil, tərəfsiz qeyri-hökumət təşkilatıdır. SMDT hesab edir ki, Azərbaycanda azad və ədalətli seçkilərin keçirilməsi ölkədə demokratik ənənələrin inkişafına, vətəndaşların rifahının yüksəlməsinə və insan hüquqlarının müdafiəsinə töhfə verəcək.

Bu bəyanat 23 dekabr 2009-cu ildə keçirilmiş Bələdiyyə seçkilərini müşahidə etmək üçün seçki komissiyalarında qeydiyyatdan keçmiş və SMDT ilə əməkdaşlıq edən bitərəf müşahidəçilərin məlumatları əsasında hazırlanıb. SMDT ilə əməkdaşlıq edən müşahidəçilər 23 dekabr 2009-cu ildə bələdiyə seçkilərinin keçirildiyi 118 seçki dairəsi üzrə 711 seçki məntəqəsindən monitorinq aparıblar.

SMDT 23 dekabr 2009-cu ildə bələdiyyə seçkilərinin keçirilməsi barədə rəsmi qərarın elan olunmasından başlayaraq, seçkilərə hazırlıq, namizədlərin irəli sürülməsi və qeydiyyatı, seçkiqabağı təşviqat prosesləri üzrə Uzunmüddətli müşahidəçiliyi həyata keçirib1. Bu mərhələlərdə SMDT seçki komissiyalarında fərdi qaydada qeydiyyatdan keçmiş 96 nəfər müşahidəçi vasitəsilə 111 seçki dairəsi və milli səviyyədə uzunmüddətli müşahidə aparıb.

SMDT təəssüflə qeyd edir ki, Azərbaycan xalqının həqiqi iradəsinin ifadə edilməsi və seçkiyə ictimai marağın təmin olunması üçün bələdiyyə seçkilərinin keçirildiyi dövrdə fəal ictimai-siyasi müzakirələr və seçicilərin geniş ictimai məlumatlandırması baş verməyib. Buna rəvac verən əsas səbəblərdən biri ölkədə sərbəst toplaşmaq azadlığı, söz və mətbuat azadlığı və birləşmək hüququnun təmin olunmaması olub.

Namizədlərin irəli sürülməsi və qeydiyyatı mərhələsi bir çox seçki dairələrində yerli icra hakimiyyətlərinin seçki prosesinə qanunsuz müdaxilələri ilə müşayiət olunub. Yerli səviyyəli nüfuzu şəxslər, o cümlədən müxalif siyasi partiya təmsilçilərinin namizədliyinin qeydiyyata alınmaması üçün süni əngəllər yaradılıb. SMDT hesab edir ki, yerli icra hakimiyyətləri və bəzi dairə seçki komissiyaları ölkə üzrə namizdlərin yarısının, habelə siyasi mənsubiyyəti olan namizədlərin böyük çoxluğunun Yeni Azərbaycan Partiyasından olmasında xüsusi fəallıq göstərib. Bununla da ölkədə seçicilərin alternativ seçim imkanlarının məhdudlaşdırılması, ədalətli siyasi rəqabət şəraitinin yaradılmaması və yerli idarətmə orqanlarında hakim siyasi partiyanın üstünlüyünün önəcədən təmin olunmasına çalışılıb.

SMDT bildirir ki, bələdiyyə seçkilərinin təbliğat-təşviqat mərhələsi yerli və milli səviyyəli ictimai müzakirələr olmadan sönük seçki kampaniyası ilə müşayiət olunub. Seçkiqabağı təşviqat müddətində (25 noyabr-22 dekabr 2009-cu il) çox az sayda namizəd təşviqat aparıb və bununla da namizdlərin, siyasi partiyalar və seçicilərin seçki prosesinə cəlb olunması və geniş ictimai məlumatlanma baş vermyib.

Bələdiyyə seçkiləri günü SMDT ilə əməkdaşlıq edən müşahidəçilər seçki məntəqələrinin açılışı zamanı çox az sayda pozuntular qeydə alıblar. Seçki məntəqələrinin təşkili əsasən qanunun tələblərinə uyğun qurulub.

SMDT səsvermə prosesi zamanı müşahidənin aparıldığı seçki məntəqələrinin əksəriyyətində ciddi qanun pozuntularının baş verdiyini müəyyən edib. Bu qanun pozuntularına bir şəxsin bir-neçə dəfə səs verməsi, seçicilərin qrup halında məntəqəyə gətirilməsi, adı seçici siyahısında olmayan insanların səsvermədə iştirakı və seçki bülletenlərinin topa halında qutulara atılması daxildir.

SMDT əvvəlki seçkilər dövründə olduğu kimi, 23 dekabr 2009-cu il bələdiyyə seçkilərinin hazırlıq və seçkiqabağı təşviqat mərhələlərində, habelə seçki günü inzibati resurslardan istifadə və seçki iştirakçılarına təzyiq hallarını müşahidə edib.

SMDT bələdiyyə seçkiləri günü seçici fəallığına dair məlumatların bəzi seçki məntəqələrində süni olaraq şişirdildiyini və seçici fəallığının real səviyyəsinin 17-18 faiz olduğunu qeydə alıb.

SMDT hesab edir ki, səsvermə günü də daxil olmaqla ümumi seçki mühitində baş verən çatışmazlıqlar və ciddi qanun pozuntularına əsasən 23 dekabr 2009-cu il bələdiyyə seçkiləri Azərbaycan Respublikası qanunlarının kobud qaydada pozulması halları ilə müşayiət olunaraq baş vermiş və bu seçkilər azad, demokratik və ədalətli hesab edilə bilməz.

II. Gİrİş

SMDT 1 dekabr 2008-ci ildə qeydiyyatı ləğv edilmiş Seçki Monitorinq Mərkəzinin (SMM) təsisçiləri və üzvləri tərəfindən təsis edilib. Qeyd edək ki, 14 may 2008-ci ildə Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin iddiası əsasında Xətai rayon məhkəməsi SMM-in qeydiyyatını qanunsuz olaraq ləğv edib.

SMDT Azərbaycanda azad və ədalətli seçkilərin keçirilməsi, seçki sisteminin inkişafı, hüquqi dövlət və vətəndaş cəmiyyəti quruculuğu yönündə fəaliyyət göstərən bitərəf və təcrübəli qeyri-hökumət təşkilatıdır.

SMDT (keçmiş SMM) üzvləri 2001-2009-ci illərdə Azərbaycanda keçirilən əlavə və təkrar parlament seçkiləri, referendum, parlament, prezident və bələdiyyə seçkilərini müşahidə edib. SMDT ümumilikdə 10 seçkinin monitorinqini həyata keçirib. Seçkilərin monitorinqi ilə bağlı SMDT üzvləri indiyədək 9 min nəfərdən artıq vətəndaşa təlim keçib və onların seçki komissyialarında akkreditə olunmalarına hüquqi-texniki yardım edib.

Ölkədə keçirilən seçkilər ilə yanaşı SMDT nümayəndələri ATƏT-in Demokratik Təsisatlar və İnsan Hüquqları Bürosu, ENEMO və digər beynəlxalq müşahidə missiyaları çərçivəsində Albaniya, Belarus, Norveç, Qırgızıstan, Qazaxıstan, Gürcüstan, Almaniya, Türkiyə, Ukrayna, Moldova, Əfqanıstan, Kosovada keçirilən parlament, prezident və yerli seçkiləri müşahidə ediblər.

SMDT ATƏT-ə üzv olan 17 dövlətdən 22 QHT-ni birləşdirən Seçkilərin Monitorinqi Təşkilatlarının Avropa Şəbəkəsinin (ENEMO) üzvüdür. ENEMO çərçivəsində təşkil olunan bütün tədbirlərdə və seçki müşahidə missiyalarında indiyədək SMDT-in 300-dən artıq üzvü və könüllüsü iştirak edib.

23 dekabr 2009-cu ildə keçiriləcək Bələdiyyə seçkisi ilə bağlı SMDT ölkə vətəndaşlarına fərdi qaydada müşahidəçilik üçün hüquqi-texniki yardım həyata keçirib. Bələdiyyə seçkiləri ilə bağlı SMDT 1442 nəfər ölkə vətəndaşına Dairə Seçki Komissiyaları və Mərkəzi Seçki Komissiyası üzrə fərdi qaydada müşahidəçi kimi qeydiyyatdan keçməsinə hüquqi-texniki yardım edib, habelə onları zəruri metodik vəsaitlərlə təmin edib.

23 dekabr 2009-cu il bələdiyyə seçkiləri vaxtı rəsmi elan olunduqdan sonra SMDT uzunmüddətli müşahidəni ölkənin 118 seçki dairəsindən 111-də 96 nəfər fərdi qaydada qeydiyyatdan keçmiş uzunmüddətli müşahidəçilər vasitəsilə həyata keçirməyə başlayıb. SMDT uzunmüddətli müşahidəni 23 dekabr 2009-cu il bələdiyyə seçkilərinin bütün mərhələləri – namizədlərin irəli sürülməsi və qeydiyyatı, təbliğat təşviqat kampaniyası, seçici siyahılarının dəqiqləşdirilməsi, seçki günü səsvermə və səsvermənin nəticələrinin hesablanması, habelə bələdiyyə seçkiləri dövründə hüquq pozuntularına dair şikayətlərin araşdırılması prosesi üzrə nəzərdə tutur.

SMDT Bələdiyyə seçkiləri ilə bağlı proqramını Böyük Britaniya hökuməti və Kanada səfirliyinin maddi-texniki dəstəyi ilə həyata keçirir.

II. SeçkiQABAĞI Sİyasİ Mühİt

a) Siyasi proseslər

Mərkəzi Seçki Komissiyası Azərbaycan Respublikasının Seçki Məcəlləsinə uyğun olaraq, bələdiyyə seçkilərini səsvermə gününə 75 gün qalmış elan edib. Bununla da 23 dekabr 2009-cu il bələdiyyə seçkiləri rəsmi olaraq 8 oktyabr 2009-cu ildə başlayıb.

SMDT hesab edir ki, bəzi siyasi təşkilatların 23 dekabr 2009-ci il bələdiyyə seçkilərində namizədlərinin az sayda olması seçici fəallığına mənfi təsir edib. Eyni zamanda namizədlərin irəli sürülməsi və qeydiyyatı dövründə əsas müxalif siyasi partiyaların nümayəndələrinə qarşı baş vermiş təzyiqlər2 seçkiqabağı təşviqat kampaniyasında rəqabətsizlik mühiti yaradıb və seçicilərin alternativ seçim imkanlarını məhdudlaşdırıb. Siyasi partiyaların bələdiyyə seçkilərində namizədlərin siyasi partiya və ya siyasi partiya bloklarının nümayəndələri kimi qeydiyyatı üçün tələb olunan sənədlərin çoxluğu3 da onların sayına təsir edib. Bunun nəticəsi olaraq bələdiyyə seçkilərində iştirak edən müxalif siyasi partiyaların namizədlərinin sayı ümumi namizədlərinin sayının 10 faizi qədər olaub.

SMDT-nin bələdiyyə seçkilərinin birinci və ikinci mərhələləri üzrə müşahidələri göstərir ki, seçici fəallığının artırılması və seçicilərin məlumatlandırılması yönündə əsaslı tədbirlər həyata keçirməyib. Eyni zamanda qeydə alınmış namizədlərə maliyyə vəsaitinin ayrılmaması, seçkiqabağı təviqat dövründə ictimai müzakirə və görüşlərə şərait yaradılmaması təşviqat prosesinə mənfi təsir edib.

c) İnsan hüquqları və vətəndaş cəmiyyətinin vəziyyəti

Bələdiyyə seçkiləri dövründə insan hüquqları və vətəndaş cəmiyyətinin vəziyyətində dəyişikliklər baş verməyib. Vətəndaş cəmiyyəti təşkilatları və fəallarına qarşı seçki öncəsi müşahidə olunan təzyiqlər və məhdudiyyətlər yenəqeydə alınıb.

15 dekabr 2009-cu ildə Naxçıvan şəhərində «Demokratiya və QHT-lərin İnkişafı» Resurs Mərkəzinin əməkdaşları İlqar Nəsibov və Vəfadar Eyvazov Naxçıvan Dövlət Universitetinin qarşısında sorğu keçirərkən Universitetin müəllim və bir qrup tələbələri tərəfindən fiziki təzyiqlərə məruz qalıblar. Xəsarət alan İlqar Nəsibov və Vəfadar Eyvazov polis idrəsinə müraciət etsələr də, polis onların şikayətlərinə baxmayıb. Zərərçəkən şəxslər tibbi ekpertiza üçün şəhər xəstəxanasına müraciər ediblər, ancaq onların müraciəti qəbul olunmayıb və tibbi yardım göstərilməkdən imtina edilib.

9 dekabr 2009-cu ildə Apellyasiya Məhkəməsi gənc bloqçular Adnan Hacızadə və Emin Millinin valideynlərinin şikayətini təmin etməyib. Hakim şikayətin əsassız olduğunu qeyd edərək Səbail Rayon Məhkəməsinin qətnaməsini qüvvəsində saxlayıb. Qeyd edək ki, 8 iyul 2009-cu il «Livan» restoranında baş verən münaqişədən sonra həbs edilən Adnan Hacızadə və Emin Milli xuliqanlıq və qəsdən sağlamlığa az ağır zərər vurmada ittiham olunublar. 11 noyabr 2009-cu ildə Səbail Rayon Məhkəməsi gənc bloqçular, “OL” Gənclər Hərəkatının koordinatoru Adnan Hacızadəni 2 il, “Alumni Network” Gənclər Hərəkatının təsisçisi Emin Millini 2 il 6 ay müddətinə azadlıqdan məhrum edib. Yerli və beynəlxalq ictimaiyyət gənclərin ictimai fəaliyyətinə görə həbs edilidyini bildirib.

Bələdiyyə seçkiləri ərəfəsində Ədliyyə Nazirliyi Azərbaycanda müstəqil və yerli seçki müşahidə təşkilatı olan Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzini (SMDT) qeydiyyata almaqdan imtina edib. SMDT 2009-cu ildə 2 dəfə sənədlərini dövlət qeydiyyatına alınmaq üçün Ədliyyə Nazirliyinə təqdim etsə də, nazirlik müxtəlif bəhanələrlə sənədləri icraata almadan geri qaytarıb. SMDT bununla bağlı yerli məhkəmələrə müraciət etsə də, məhkəmə Ədliyyə Nazirliyinin xeyrinə qərar çıxarıb. 17 dekabr 2009-cu ildə Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Yasamal rayon məhkəməsinin qərarını qüvvədə saxlayıb.SMDT 3 dekabr 2009-cu ildə dövlət qeydiyyatına alınması üçün 3-cü dəfə Ədliyyə Nazirliyinə müraciət edib.

Ədliyyə Nazirliyi həmçinin 18 noyabr 2009-cu ildə “Televiziya və Alternativ Media İnkişaf Mərkəzi” İctimai Birliyinini qeydiyyata almaqdan imtina edib.

III. SEÇKİqabağı vəzİyyət

a) Seçki komissiyalarının fəaliyyəti

Mərkəzi Seçki Komissiyası (MSK) seçkilərin təşkili ilə bağlı üzərinə düşən vəzifələri əsasən qanunla müəyyən edilmiş müddətdə həyata keçirib. Seçkilərə hazırlıqla bağlı MSK bir neçə təlimatı və seçki sənədlərini təsdiq edib.

Namizədlərin irəli sürülməsi və qeydiyyatı mərhələsində, müşahidəçilərin qeydiyyatı prosesində, təbliğat-təşviqat prosesində seçki komissiyalarının qanuna uyğun fəaliyyətlərində ciddi nöqsanlar olub. MSK-nın müşahidəçilərin qeydiyyatı və şikayətlərin araşdırılması zamanı fəaliyyəti bir cox hallarda qanuna adevkat olmayıb. Belə ki, bəzi şikayətlər baxılmamış saxlanılıb və müşahidəçilərin qeydiyyatında isə gecikmələr olub.

MSK-nın iclaslarında iştirak etmək istəyən müşahidəçilərin müraciəti təmin edilsə də, həmin şəxslər mütamadi olaraq iclaslara dəvət olunmayıb və bununla da MSK-nın fəaliyyətində aşkarlığa tam şərait yaradılmayıb.

Dairə Seçki Komissiyalarında (DSK) qeydiyyatdan keçmək istəyən namizədlərə və müşahidəçilərə süni əngəllər yaradılıb. Dairə Seçki Komissiyaları namizədləri qeydə alınması və ya qeydiyyatdan imtina barədə qərarın surətini 24 saat müddətində4 verməli olduğu halda, qərarların surəti bəzən 10 gün gec verilib. Bununla da namizədlərin yuxarı seçki komissiyasına şikayət vermək üçün olan müddətdən istifadə edə bilməyib. Bəzi DSK-larda müşahidəçi olmaq istəyən şəxslərin ərizələrinə 2 gün ərzində5 baxılmalı olduğu halda 7-8 gün ərzində baxılaraq, müşahidəçilərin sayının az olmasına çalışılıb.

b) Namizədlərin irəli sürülməsi və qeydiyyatı

Bələdiyyə seçkiləri üzrə namizədlərin irəli sürülməsi və qeydiyyatı prosesi 8 oktyabr 2009-cu ildə başlayıb və 23 noyabr 2009-cu ilədək davam edib.

Rəsmi məlumata görə 23 dekabr 2009-cu ildə keçiriləcək bələdiyyə seçkilərində 35 076 nəfərin namizədliyi təsdiq edilib. Dairə Seçki Komissiyaları 3215 nəfərin namizədliyini qeydə almaqdan imtina edib və 31 min 861 namizəd qeydə alınıb. Bu namizədlər 1718 bələdiyyədə olan 15 682 bələdiyyə üzvlüyünə iddia edib.

Seçkilərdə iştirak edən namizədlərin partiya mənsubiyyətinə gəldikdə onların 17 688-i Yeni Azərbaycan partiyası (YAP), 2460 nəfər isə digər 29 siyasi partiyanın nümayəndələridir.

Seçkilərə 11 331 nəfər bitərəf qatılıb. Namizədlərin 382 nəfəri isə partiya mənsubiyyətini göstərməyib.

Göründüyü kimi, siyasi partiyalar arasında YAP üzvləri qeydə alınmış namizədlər arasında böyük çoxluğa malikdir. Ümumiyyətlə, YAP-dan olan namizədlər qeydə alınmış namizədlərin 48 faizni, siyasi partiya mənsubiyyəti olan namizədlərin isə 90 fazini təşkil edir.

SMDT təəsüflə qeyd edir ki, 2004-cü ildə keçirilmiş bələdiyyə seçkilərdən fərqli olaraq hazırkı bələdiyyə seçkilərində namizədlərin irəli sürülməsi çoxlu sayda qanun pozuntuları ilə müşayiət olunub. SMDT-nin müşahidələri göstərir ki, qanun pozuntuları əsasən bələdiyyələrə namizədliyini irəli sürən müxalifət partiyası üzvlərinə və yerli səviyyəli nüfuzlu şəxslərə qarşı baş verib. Bəzi dairələrdə namizədliyini verən müxalifət nümayəndələrinin sənədləri müxtəlif bəhanələrlə qəbul edilməyib.

c) Seçkiqabağı təşviqat kampaniyası

Azərbaycan Respublikası Seçki Məcəlləsinə əsasən6 seçkiqabağı təşviqat səsvermə gününə 28 gün qalmış başlayır və səsvermənin başlanmasına 24 saat qalmış dayandırılır. Bələdiyyə seçkiləri ilə bağlı 25 noyabr 2009-cu ildən etibarən seçkiqabağı təbliğat-təşviqat kampaniyası başlayıb və bu proses 22 dekabr 2009-cu il saat 08.00-dək davam edib.

Bələdiyyə seçkilərində təbliğat-təşviqat kampaniyasının həyata keçirilməsi üçün pulsuz efir vaxtından istifadə etmək hüququnu ancaq ölkə üzrə bələdiyyələrin yarısından çoxunda namizədləri qeydə alınan siyasi partiyalar (siyasi partiyalar bloku) əldə edir. Namizədlərin irəli sürülməsi və qeydiyyatı prosesində yalnız YAP-dan olan namizədlər ölkə üzrə seçki dairələrindən çoxunda qeydiyyata alındığı üçün digər partiyaları bu imkandan istifadə hüququ əldə edə bilmədilər.

Bələdiyyə seçkilərində təbliğat-təşviqat kampaniyası üçün namizədlərə dövlət büdcəsindən vəsait ayrılmayıb. Bununla da maddi vəziyyəti zəif olan xeyli sayda namizəd təbliğat-təşviqat kampaniyasında fəal iştirak edə bilməyib.

Ümumiyyətlə, seçkiqabağı təşviqat kampaniyasının nəticələri göstərir ki, bu çox sönük şəraitdə keçmiş, namizədlər arasında müzakirələr, seçicilərlə görüşlər, o cümlədən qarşı duran siyasi tərəflər arasında hər hansı siyasi müzakirələr baş verməyib.

b) Seçici siyahıları

SMDT Bələdiyyə seçkiləri ərəfəsində seçici siyahılarının dəqiqləşdirilməsi prosesinin monitorinqi zamanı seçicilər siyahısının bəzi seçki məntəqələri ərazisində qanunla müəyyən edilmiş vaxtda asılmadığı, bəzi seçicilərin adının seçicilər siyahısına daxil edilmədiyi və seçicilər barəsində məlumatların seçicilər siyahısına daxil edilməsi zamanı yanlışlıqlara yol verildiyi müəyyən edib.

d) Yerli və beynəlxalq müşahidəçilik

MSK-nın yaydığı məlumata görə, bələdiyyə seçkilərini müşahidə etmək üçün 50 min nəfər yerli və xarici müşahidəçi qeydiyyatdan keçib. Müşahidəçilərdən 54 nəfər beynəlxalq təşkilatlar və xarici ölkələrin diplomatik korpuslarının nümayəndələri olub.

IV. SEÇK günü müşahİdəçİlİk

Müşahidəçilərin yerləşməsi və hesabatvermə

SMDT seçki gününə hazırlıqla bağlı ölkə üzrə bələdiyyə seçkilərinin keçirildiyi 118 seçki dairəsindən təsadüfi üsulla seçilmiş 711 seçki məntəqəsində müşahidəçilik etmək üçün 1418 Azərbaycan vətəndaşına təlim keçib. Onlardan 1291 nəfəri seçki günü 118 seçki dairəsi üzrə 711 seçki məntəqəsində müşahidə aparmaq üçün SMDT ilə əməkdaşlıq edib.

Müşahidəçilər seçki günü qaydaları, müşahidəçilik funksiyaları, seçki günü hesabat/kommunikasiya və bitərəf müşahidəçilik barədə təlim keçiblər. Ümumilikdə, SMDT müşahidəçilər üçün 60 təlim keçirib. Müşahidəçilərin əksəriyyəti Mərkəzi Seçki Komissiyasında, 156 nəfər müşahidəçi isə Dairə Seçki Komissiyalarında fərdi təşəbbüsü əsasında akkreditə olunub.

Müşahidəçilər SMDT-nin hazırladığı vahid müşahidə forması əsasında səsvermə günü 4 dəfə hesabat veriblər. Hesabatlar SMDT-nin Baş Məlumat Mərkəzində qəbul edildikdən sonra təhlil edilib və ümumiləşdirilib.

SMDT-nin səsvermə gününün monitorinqinə dair nəticələri 118 seçki dairəsi üzrə 711 seçki məntəqəsindən (520 seçki məntəqəsi milli səviyyəli və 191 seçki məntəqəsi bələdiyyələr üzrə) daxil olan hesabatlarına əsaslanır (Bu bəyanat hesabatlara dair ilkin nəticələri əks etdirir və hesabatların təhlili prosesi davam edəcək).

Seçki günü müşahidə metodologiyası

SMDT seçki günü müşahidəçiliyi Statistikaya Əsaslanmış Müşahidəçilik (SƏM) metodologiyası əsasında 711 seçki məntəqəsində aparıb. Bu metodologiya üzrə bütün ölkəni təmsil edən təsadüfü seçilmiş seçki məntəqələrində müşahidəçilər yerləşdirilir. Bu sınanılmış metodologiya ölkə üzrə milli səviyyəli müşahidə aparmaq və respublikanın bütün seçki məntəqələri üzrə dəqiq məlumat əldə etmək üçün istifadə olunur.

23 dekabr 2009-cu il bələdiyyə seçkiləri ilə bağlı SMDT ölkə üzrə 2 səviyyədə təsadüfi seçim yolu ilə seçki məntəqələrini seçki gününə 2 həftə qalmış müəyyən edib – (1) bələdiyyələr üzrə 191 seçki məntəqəsi və (2) 520 seçki məntəqəsi üzrə milli təmsilçilik üzrə püşkatma yolu ilə seçilib.

1. Bələdiyyələr üzrə 191 seçki məntəqəsindı müşahidə

SMDT bələdiyyələr üzrə seçki prosesinin bütün tərəflərini və vəziyyətini qiymətləndirmək üçün Respublika üzrə 1718 bələdiyyə üzrə 10 bələdiyyənin bütün seçki məntəqələrində müşahidəçi yerləşdirib. Bu bələdiyyələr ölkənin 10 bölgəsində yerləşməklə SMDT-yə bölgələrdə keçirilən seçkilərin fərqli siyasi nəticələri, hüquqi xarakteri və seçici fəallığı barədə dəqiq təhlil aparmaq imkanı yaradır.

SMDT ilə əməkdaşlıq edən müşahidəçilər yuxarıda sözügedən bələdiyyələrə seçkiləri seçki məntəqələrinin açılması, səsvermə, seçici fəallığı, səsvermənin nəticələrinin hesablanması və protokollarda düzgün əks olunması üzrə aparıb.

Seçki gününün sonuna qədər daxil olmuş məlumatlara əsasən bu bələdiyyələrə seçkilərdə seçici fəallığı 17 faiz olub.

Aparılmış ümumi təhlil göstərir ki, bu bələdiyyələr üzrə seçkilərin keçirildiyi məntqələrdə ölkə üzrə digər seçki məntəqələrində olduğu kimi ciddi qanun pozuntuları qeydə alınıb. Məsələn, 191 seçki məntəqəsindən 53-də bir şəxsin bir neçə dəfə səsverməsi, 46 seçki məntəqəsində qutulara topa bülletenlərin atılması müşahidə edilib (SMDT bu seçki məntəqələri üzrə hesabatların təhlili prosesini səsvermə günündən sonra davam etdirəcək).

2. Milli təmsilçilik üzrə seçilmiş 520 seçki məntəqəsində müşahidə

SMDT seçki prosesinin xarakterini və qanunuyğunluğunu öyrənmək və qiymətləndirmək üçün ölkə üzrə 4813 seçki məntəqsi üzrə 520 seçki məntəqəsində müşahidəçi yerləşdirib. Bu məntəqələr ölkənin seçkilər keçirilən 118 seçki dairəsinin hər birini əhatə edib.

1. Seçki məntəqələrinin açılması

Müşahidəçilər məntəqələrin açılması zamanı cüzi problemlərin şahidi olublar. Mənətəqlər zəruri sənədlər və məlumat lövhələri ilə təmin olunub. Ancaq müşahidə aparılan seçki məntəqələrin 8 % faizində seçki məntəqəsindən kənarda səs vermək üçün müraciət edən seçicilərin sayı elan edilməyib.

2. Səsvermə prosesi

SMDT ilə əməkdaşlıq edən müşahidəçilər səsvermə prosesi zamanı seçki məntəqələrinin zəruri sənədləri olan seçicilərin səsvermədə iştirakına əsasən məhdudiyyətlərin yaradılmadığını (seçki məntəqələrinin 92 faizində), müşahidə ediblər.

Ancaq bununla belə səsvermə zamanı seçkilərin nəticələrinə təsir edəcək ciddi qanun pozuntuları qeydə alınıb. Məsələn, müşahidənin aparıldığı seçki məntəqələrinin 9 faizində seçicilər seçici siyahısını imzalamadan səsverməyə buraxılıb və ya seçicilərin barmağının mürəkkəblə işarələnməsi (seçki məntəqələrinin 23 faizində) yoxlanılmayıb.

SMDT-nin səsvermə prosesi üzrə ciddi qanun pozuntularına dairməlumatlarının xülasəsi:

* Müşahidənin aparıldığı seçki məntəqələrinin 16 faizində adı seçici siyahısında olmayan seçicilərin səsvermədə iştirakı halları qeydə alınıb.
* Müşahidənin aparıldığı seçki məntəqələrinin 17 faizində səsvermənin gizliliyinin pozulması halları qeydə alınıb.
* Müşahidənin aparıldığı seçki məntəqələrinin 22 faizində bir şəxsin bir-neçə dəfə səsverməsi (bir şəxs eyni məntəqədə bir-neçə dəfə səs verib və ya başqasının əvəzindən səs verib) qeydə alınıb.
* Müşahidənin aparıldığı seçki məntəqələrinin 16 faizində topa bülletenlərin seçki qutusuna atılması halları qeydə alınıb.
* Müşahidənin aparıldığı seçki məntəqələrinin 15 faizində seçicilərin qrup halında səsverməyə gətirilməsi halları qeydə alınıb.
* Müşahidənin aparıldığı seçki məntəqələrinin 13 faizində seçicilərin namziədlərin lehinə səs verməyə təhrik edilməsi halları qeydə alınıb.
* Müşahidənin aparıldığı seçki məntəqələrinin 15, 2 faizində seçki prosesinə polisin və yerli icra strukturları nümayəndələrinin müdaxiləsi halları qeydə alınıb.

3. Səslərin sayılması

SMDT ilə əməkdaşlıq edən müşahidəçilər səslərin sayılması zamanı ciddi təzyiqlərə məruz qalıblar. Belə ki, 7 seçki məntəqləsindən SMDT ilə əməkdaşlıq edən müşahidəçilər kənarlaşdırılıb.

Səslərin sayılması zamanı müşahidəçilərin olduğu seçki məntəqələrinin 3,1 faizində seçki qutuları açılmazdan əvvəl onların möhürlü olub-olmadığı yoxlanılmayıb. Eyni zamanda müşahidənin aparıldığı seçki məntəqələrinin yalnız 95 faizində səslərin sayılması prosesi açıq şəkildə keçirilib.

SMDT narahatlıqla qeyd edir ki, müşahidəçilərin olduğu seçki məntəqələrinin 23, 4 faizində protokolların surəti məntəqənin qarşısında asılmayıb. Bununla yanaşı SMDT ilə əməkdaşlıq edən müşahidəçilərin olduğu seçki məntəqələrinin 20.4 faizində müşahidəçilərə protokolların surəti verilməmişdir.

4. Seçici fəallığı

SMDT ilə əməkdaşlıq edən müşahidəçilərin 520 seçki məntəqəsi üzrə hesablamalarına əsasən seçici fəallığı 17 faiz olub. Ancaq nəzərə alınmalıdır ki, bu seçki məntəqələrində adı seçici siyahısında olmayan seçicilərin səsvermədə iştirakı (16 faiz) və bir şəxsin bir neçə dəfə səsvermədə iştirakı (22,1 faiz) halları qeydə alınıb. Bu isə SMDT-nin müşahidə apardığı seçki məntəqələrinin bir çoxunda seçici fəallığının süni yolla yaradıldığını göstərir.

Qeyd edək ki, MSK-nın bu seçki məntəqələri üzrə elan etdiyi ilkin rəsmi rəqəmlər (31-32 faiz) SMDT-nin əldə etdiyi rəqəmlərdən fərqli olub və bu aşağı seçki komissiyalarında seçici fəallığı üzrə rəqəmlərin şişirdilmiş olmasını ehtimal etməyə imkan verir.

5. Seçki günü müşahidəçilərə göstərilmiş təzyiqlər

Seçki günü SMDT ilə əməkdaşlıq edən müşahidəçilərin fəaliyyətinə bəzi seçki məntəqələrində məhdudiyyətlər yaradılıb və müşahidəçilər müxtəlif təzyiqlərə məruz qalıblar.

Müşahidəçilərə təzyiqlərlə bağlı məlumatlar:

* 29 saylı Səbail seçki dairəsi üzrə 4 saylı Məntəqə Seçki Komissiyasının (MnSK) sədri Əliyeva Lalə müşahidəçi Umudov Əfqanı məntəqədən kənarlaşdırıb. Buna əsas kimi isə müşahidəçinin vəsiqəsində müvafiq dairənin möhürü olmadığını bildirib. Ancaq qeyd edək ki, müşahidəçinin MSK-dan akkreditə olunması barədə vəsiqəsi olub.

* 25 Nizami ikinci seçki dairəsinin 13 saylı MnSK-nın sədri Musayev Polad müşahidəçi Yusifov Ruslanı məntəqədən qanunsuz olaraq kənarlaşdırıb. Əsas kimi, isə müşahidəçinin vəsiqəsində müvafiq dairənin möhürü olmadığını bildirib. Qeyd edək ki, müşahidəçi MSK-da qeydiyyatdan keçib.

* 63 saylı Sabirabad birinci seçki dairəsinin 1 və 2 saylı məntəqə seçki komissiyalarında səsvermə bitdikdən sonra məntəqədə olan bütün müşahidəçilər məcburi sürətdə kənarlaşdırılıb.

* Seçki günü səsvermə prosesi başladıqdan sonra Yardımlı rayon icra hakimiyyətinin nümayəndəsi Xanıyev Azər 72 saylı Yardımlı-Masallı seçki dairəsinin 4 saylı məntəqəsinin qarşısında dayanaraq məntəqəyə daxil olmaq isətəyən seçici və müşahidəçiləri təhdid edərək məntəqəyə buraxmayıb.

* 31 saylı Suraxanı ikinci seçki dairəsinin 15 saylı MnSK-nın sədri Şəfiqə Abdulova komissiya üzvünün topa bülleten atdığı barədə akt yazan müşahidəçi Qurbanov Ruslanın əlindən akt formasını alaraq, məntəqəyə polis dəvət edib. Polis işçisi müşahidəçini Suraxanı rayon polis idarəsinin 33 saylı Polis bölməsinə aparıb. Polis idarəsində müşahidəçidə olan hesabat forması müsadirə edilib.

* 58 saylı Hacıqabul-Kürdəmir seçki dairəsinin 6 saylı MnSK-da müşahidəçi olan Hüseynov İslama müşahidə etdiyi qanun pozuntuları ilə bağlı akt tərtib etdiyi üçün MnSK-nın sədri Rəhim Əliyev və komissiyanın digər üzvləri tərəfindən təzyiqlər olub.

* 81 saylı Beyləqan seçki dairəsinin Təzəkənd kəndində yerləşən 19 və 43 saylı MnSK-ında səsvermə bitdikdən sonra məntəqədə olan müxalifət namizədlərini və müşahidəçiləri polis vasitəsi ilə məntəqədən kənarlaşdırıblar.

* 31 saylı Suraxanı ikinci seçki dairəsinin 6 saylı məntəqəsində olan müşahidəçi Qəmbərov Qəmbər muvafiq MnSK sədrinin dəvət etdiyi polis işçisi tərəfindən qanunsuz olaraq Suraxanı rayon polis idarəsinin 32 saylı Polis bölməsinə aparılıb.

* 80 saylı İmişli-Beyləqan seçki dairəsinin 40 saylı məntəqəsində səhər tezdən açıldığı zaman məntəqənin qarşısında polis dayanıb və müşahidəçiləri 1 saat müddətində məntəqəyə buraxmayıb.

* 108 saylı Ağstafa seçki dairəsinin 2 saylı MnSK-nın sədri Elxan Məmmədov səsvermə bitdikdən sonra onun dedikləri ilə razılaşmayan komissiya üzvü Adil Məmmədovu (Ümid Partiyasının nümayəndəsi) və qanun pozuntusu barədə akt tərtib edən İsmayıl Nəzirlini məntəqədən kənarlaşdırıb.

V. NƏTİCƏLƏR

SMDT 23 dekabr 2009-cu ildə keçirilmiş bələdiyyə seçkilərinin bütün mərhələləri, o cümlədən seçki günü müşahidələri üzrə aşağıdakı nəticələrə gəlib:

* Bələdiyyə seçkiləri üzrə namizədlərin irəli sürülməsi və qeydiyyatı prosesi yerli icra hakimiyyətlərinin qanunsuz müdaxilələri şəraitində baş verib və bu cür hallar əsasən müxalif siyasi partiyalardan namizəd olmaq istəyən şəxslərə qarşı təzyiqlərlə müşayiət olunub. Bununla da bələdiyyə seçkilərində siyasi partiyaların bərabər və ədalətli qaydada iştirakı məhdudlaşdırılıb;
* Bələdiyyə seçkiləri dövründə insan hüquqlarının vəziyyəti, xüsusən də söz və mətbuat azadlığı və sərbəst toplaşmaq azadlığına məhdudiyyətlər rəqabətli və azad seçkilər keçirməyə imkan verməyib;
* Seçkiqabağı təşviqat kampaniyası sönük şəraitində keçərək, qarşıduran siyasi tərəflər arasında siyasi müzakirələrə şərait təmin edilməyib;
* Bələdiyyə seçkilərində aşkarlığın təmin olunmasına təminat yaradılmayıb və bu əsasən müstəqil müşahidəçilərin qeydiyyatı və seçki günü fəaliyyətinə məhdudiyyətlərlə müşayiət olunub;
* Seçki günü ölkə üzrə seçki dairələrinin əksəriyyətində səsvermənin nəticələrinə ciddi təsir edən qanun pozuntuları – bir şəxsin bir neçə dəfə səsvermədə iştirakı, seçki qutularına saxta bülletenlərin atılması və adları seçici siyahılarında olmayan şəxslərin səsverçmədə iştirakı halları baş verib;
* Bir çox seçki məntqələrində səsvermənin nəticələri hesablanması açıq qaydada aparılmayıb və səsvermənin nəticələrinə dair seçki protoikollarının müşahidəçilərə təqdim edilməyib.

SMDT 23 dekabr 2009-cu ildə keçirlmiş bələdiyyə seçkilərinin müşahidələri üzrə nəticələri ümumiləşdirərək hesab edir ki, bu seçkilər Azərbaycan Respublikası qanunlarının kobud qaydada pozulması halları ilə müşayiət olunmuş və seçkilər azad, demokratik və ədalətli hesab edilə bilməz.

VI. TÖVSİYƏLƏR

SMDT 23 dekabr 2009-cu ildə keçirlmiş bələdiyyə seçkilərinin müşahidələri üzrə nəticələrinə dair aşağıdakıları təklif edir:

* Mərkəzi və Dairə Seçki Komissiyaları qanun pozuntuları ilə bağlı şikayətlərin dərhal araşdırıması və bu barədə qərarlarını ictimaiyyətə çatdırmasını təmin etməlidir;
* Siyasi hakimiyyət bütün siyasi rəqiblərin ölkənin ictimai-siyasi həyatında bərabər təmsilçiliyinə şərait yaratmalı və vətəndaşların sərbəst toplaşmaq, söz və mətbuat azadlığı ilə bağlı hüquqlarına hörmət etməlidir.
* Siyasi hakimiyyət ölkədə azad və demokratik seçkilərin keçirlməsi üçün siyasi iradə nümayiş etdirməli və mövcud Seçki Məcəlləsinin təkmilləşdirilməsi yönündə yerli və beynəlxalq təşkilatların səylərini dəstəkləməlidir;
* Akkreditasiyadan keçmiş müşahidəçilərə bütün seçki prosesini heç bir təzyiq olmadan izləmək üçün şərait yaradılmalıdır;

Müşahidəçilərə təzyiqlər edilir

2009-12-23T15:43:00.001+04:00

23 dekabr 2009-cu il Azərbaycan Respublikası bələdiyyələrinə keçirilən seçkilərlə bağlı Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzi (SMDT) seçki keçirilən 118 seçki dairəsinin məntəqələrində müşahidəçilik edən müstəqil vətəndaşlarla əməkdaşlıq edir. Seçki günü müşahidəçilər məntəqələr açılmamışdan öncə - saat 06.50-də seçki məntəqələrində olub. Müşahidəçilərə bəzi məntəqələrdə təzyiqlər edilib, müşahidə vəsiqəsi olduğu halda məntəqəyə buraxılmayıblar.

Məsələn, 25 saylı Nizami ikinci seçki dairəsinin 13 saylı Məntəqə Seçki Komissiyanın sədri Polad Musayev müşahidəçini məntəqədən kənarlaşdırıb. Sədr bunu musahidəçinin müvafiq dairədən qeydiyyatdan keçməməsi ilə izah edib. Halbuki, müşahidəçi MSK-dan qeydiyyatdan keçib. Lakin məntəqə sədri vəsiqəni qəbul etməyib.
Eyni hal 80 saylı İmişli-Beyləqan seçki dairəsinin 40 saylı, 108 saylı Ağstafa seçki dairəsinin 24 saylı məntəqəsində də baş verib.

29 Səbail seçki dairəsinin 4 saylı seçki məntəqəsində Məntəqə Seçki Komissiyasının sədri Lalə Əliyeva müşahidəçini məntəqədən kənarlaşdırıb. Səbəb kimi isə müşahidəçinin vəsiqəsində müvafiq seçki dairəsinin möhürü olmadığını əsas gətirib. Halbuki, müşahidəçi MSK-dan qeydiyyatdan keçib Komissiyanın sədri buna əhəmiyyət verməyərək müşahidəçinin əlindəki hesabat formasını alıb.

31 saylı Suraxanı ikinci seçki dairəsinin 15 saylı seçki məntəqəsində müşahidəçi Ruslan Qurbanov komissiya üzvünün seçki qutusuna bülleten atdığını aktlaşdırdığı üçün komissiyanın sədri Şəfiqə Abdulova tərəfindən təzyiqlərə məruz qalıb. Müşahidəçinin yazdığı akt sədr tərəfindən cirilib. Komissiya sədri məntəqənin ərazisində olan polis serjanti Tamerlanı məntəqəyə dəvət edib və müşahidəçini Suraxanı rayon 33 saylı polis şöbəsinə aparıblar. Polis şöbəsində rəis müşahidəçinin qeydiyyat apardığı formalar müsadirə edilib və izahat yazmağa məcbur edilib.

Xatırladaq ki, SMDT-ni 14 may 2008-ci ildə dövlət qeydiyyatı Ədliyyə Nazirliyinin iddiası əsasında Xətai rayon məhkəməsində ləğv edilmiş Seçki Monitorinq Mərkəzinin üzvləri təsis ediblər. SMDT-nin əsas məqsədi Azərbaycanda azad və ədalətli seckilərin kecirilməsi, vətəndaşların dovlət idarəetməsində və demokratiyanın inkişafı prosesində fəal iştirakına yardım etməkdir

SMDT-nin 23 dekabr 2009-ci ildə keçiriləcək Bələdiyyə seçkilərinin təbliğat-təşviqat mərhələsinə dair Aralıq Hesabatı

2009-12-21T20:43:00.000+04:00

I. XÜLASƏ

Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzi (SMDT) Azərbaycanda azad və ədalətli seçkilərin keçirilməsinə, vətəndaş cəmiyyəti və demokratiyanın inkişafına çalışan müstəqil və tərəfsiz qeyri-hökumət təşkilatıdır. SMDT hesab edir ki, Azərbaycanda azad və ədalətli seçkilərin keçirilməsi ölkədə demokratik ənənələrin inkişafına, vətəndaşların rifahının yüksəlməsinə və insan hüquqlarının müdafiəsinə töhfə verəcək.
SMDT Azərbaycan Respublikasında 23 dekabr 2009-ci ildə keçiriləcək bələdiyyə seçkilərinin uzunmüddətli müşahidəsinin ikinci mərhələsini – seçkiqababağı təşviqat mərhələsini (25 noyabr – 21 dekabr 2009-ci il) həyata keçirib. Bu mərhələdə SMDT 96 seçki dairəsində və milli səviyyədə seçkiqabağı siyasi mühit, seçki komissiyalarının fəaliyyəti, namizədlərin təşviqat prosesini müşahidə ediblər. Müşahidə üzrə məlumatlar həmçinin zərurət yarandıqda seçki komissiyalarının üzvlərindən, seçicilərdən, namizədlərdən və ya onların nümayəndələrindən alınaraq üçüncü şəxslərlə dəqiqləşdirilib.

SMDT hesab edir ki, 23 dekabr 2009-cu ildə keçiriləcək bələdiyyə seçkiləri dəyərləndirilərkən, seçki prosesinin bütün mərhələləri – seçki qabağı siyasi mühit, qanunvericiliyin vəziyyəti, seçkidə sərbəst iştirak imkanları, səsvermə və səslərin hesablanması üzrə ayrıca qiymətləndirmə aparılmalı və bu zaman Azərbaycan Respublikasının azad və ədalətli seçkilərin keçirilməsinə dair beynəlxalq öhdəliklərinə istinad olunmalıdır.
SMDT qeyd edir ki, ölkədə bələdiyyə seçkiləri öncəsi siyasi mühit azad və demokratik qaydada seçkilərin keçirilməsi üçün normal şəraiti təmin etmir və bələdiyyə seçkiləri ərəfəsində sərbəst toplaşmaq azadlığı, siyasi fəaliyyət imkanları, söz və mətbuat azadlığına təminatla bağlı vəziyyət dəyişməyib.

SMDT narahatlıqla qeyd edir ki, 23 dekabr 2009-cu il bələdiyyə seçkilərinin ikinci mərhələsində siyasi fəallıq və seçkilərə ictimai maraq 2004-cü ildə keçirilmiş bələdiyyə seçkiləri ilə müqayisədə xeyli aşağı olub. Eyni zamanda yerli icra hakimiyyətləri seçkilərə qatılmaq istəyən müxalif siyasi partiya fəalları və yerli səviyyəli nüfuzlu şəxslərə təzyiqlər etməklə seçkilərdə rəqabətin süni olaraq azaldılmasına rəvac veriblər.
SMDT hesab edir ki, bələdiyyə seçkilərinin ikinci mərhələsində Mərkəzi Seçki Komissiyası bəzi hallarda, dairə seçki komissiyaları isə əksər hallarda seçkilərin qanunun tələblərinə uyğun təşkili ilə bağlı yetərli səylər nümayiş etdirməyib. Bununla yanaşı müvafiq seçki komissiyalarında hüquqları pozulan şəxslərin – namizədlər və seçicilərin şikayətlərinin ədalətli qaydada araşdırılması və təmin olunması baş verməyib.

SMDT qeyd edir ki, Azərbaycan seçki sisteminə vətəndaşların göstərdiyi inamsızlıq bələdiyyə seçkisində daha açıq şəkildə təzahür edib. Bunun əsas səbəblərdən biri bələdiyyələrin səlahiyyətlərinin aşağı olması, müstəqil yerli özünüidarəetmə institutu kimi formalaşmaması və yerli icra hakimiyyətlərindən asılı olmasıdır.

SMDT ümid edir ki, 23 dekabr 2009-cu ildə azad və ədalətli seçkilərin keçirilməsi naminə dövlət orqanları, seçki komissiyaları, qeydiyyata alınmış namizədlər, seçkiyə qatılan siyasi partiyalar, ictimai təşkilatlar və Kütləvi İnformasiya Vasitələri bələdiyyə seçkilərinin səsvermə günü azad seçki mühitinin yaradılması, söz və mətbuat azadlığının təmin olunması, habelə seçki prosesinə qanunsuz müdaxilələrin baş verməməsi ilə bağlı birgə səylər nümayiş etdirəcəklər.

II. GİRİŞ

SMDT 1 dekabr 2008-ci ildə qeydiyyatı ləğv edilmiş Seçki Monitorinq Mərkəzinin (SMM) təsisçiləri və üzvləri tərəfindən təsis edilib. Qeyd edək ki, 14 may 2008-ci ildə Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin iddiası əsasında Xətai rayon məhkəməsi SMM-in qeydiyyatını qanunsuz olaraq ləğv edib.

SMDT Azərbaycanda azad və ədalətli seçkilərin keçirilməsi, seçki sisteminin inkişafı, hüquqi dövlət və vətəndaş cəmiyyəti quruculuğu yönündə fəaliyyət göstərən bitərəf və təcrübəli qeyri-hökumət təşkilatıdır.
SMDT (keçmiş SMM) üzvləri 2001-2009-ci illərdə Azərbaycanda keçirilən əlavə və təkrar parlament seçkiləri, referen¬dum, parlament, prezident və bələdiyyə seçkilərini müşahidə edib. SMDT ümumilikdə 10 seçkinin monitorinqini həyata keçirib. Seçkilərin monitorinqi ilə bağlı SMDT üzvləri indiyədək 9 min nəfərdən artıq vətəndaşa təlim keçib və onların seçki komissiyalarında akkreditə olunmalarına hüquqi-texniki yardım edib.

Ölkədə keçirilən seçkilər ilə yanaşı SMDT nümayəndələri ATƏT-in Demokratik Təsisatlar və İnsan Hüquqları Bürosu, ENEMO və digər beynəlxalq müşahidə missiyaları çərçivəsində Albaniya, Belarus, Norveç, Qırgızıstan, Qazaxıstan, Gürcüstan, Almaniya, Türkiyə, Ukrayna, Moldova, Əfqanıstan, Kosovada keçirilən parlament, prezident və yerli seçkiləri müşahidə ediblər.
SMDT ATƏT-ə üzv olan 17 dövlətdən 22 QHT-ni birləşdirən Seçkilərin Moni¬torinqi Təşkilatlarının Avropa Şəbəkəsinin (ENEMO) üzvüdür. ENEMO çərçivəsində təşkil olunan bütün tədbirlərdə və seçki müşahidə missiyalarında indiyədək SMDT-in 300-dən artıq üzvü və könüllüsü iştirak edib.

23 dekabr 2009-cu ildə keçiriləcək Bələdiyyə seçkisi ilə bağlı SMDT ölkə vətəndaşlarına fərdi qaydada müşahidəçilik üçün hüquqi-texniki yardım həyata keçib. Hazırda bələdiyyə seçkiləri ilə bağlı SMDT 1500 nəfər ölkə vətəndaşına Dairə Seçki Komissiyaları və Mərkəzi Seçki Komissiyası üzrə fərdi qaydada müşahidəçi kimi qeydiyyatdan keçməsinə hüquqi-texniki yardım edib, habelə onlara seçki hüququ ilə bağlı təlimlər keçib və həmin vətəndaşları zəruri metodik vəsaitlərlə təmin edib.

23 dekabr 2009-cu il bələdiyyə seçkiləri vaxtı rəsmi elan olunduqdan sonra SMDT uzunmüddətli müşahidəni ölkənin 118 seçki dairəsindən 96-da fərdi qaydada qeydiyyatdan keçmiş uzunmüddətli müşahidəçilər vasitəsilə həyata keçirməyə başlayıb. SMDT uzunmüddətli müşahidəni 23 dekabr 2009-cu il bələdiyyə seçkilərinin bütün mərhələləri – namizədlərin irəli sürülməsi və qeydiyyatı, təbliğat təşviqat kampaniyası, seçici siyahılarının dəqiqləşdirilməsi, seçki günü səsvermə və səsvermənin nəticələrinin hesablanması, habelə bələdiyyə seçkiləri dövründə hüquq pozuntularına dair şikayətlərin araşdırılması prosesi üzrə nəzərdə tutur.

SMDT Bələdiyyə seçkiləri ilə bağlı proqramını Böyük Britaniya hökuməti və Kanada səfirliyinin maddi-texniki dəstəyi ilə həyata keçirir.

III. SEÇKİQABAĞI SİYASİ MÜHİT

a) Hüquqi - siyasi mühit

23 dekabr 2009-cu ildə keçiriləcək bələdiyyə seçkilərindən əvvəl Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 14 aprel 2009 tarixli sərəncamına əsasən respublika ərazisində olan bələdiyyələrin bir qismi birləşdirilib. Müvafiq sərəncamdan sonra bələdiyyələrin sayı 2757-dən 1718-ə qədər azaldılıb. Bu seçkilərdə həmçinin səlahiyyətləri 2011-ci ildə bitməli olan bələdiyyələr də iştirak edəcəklər. Xatırladaq ki, həmin bələdiyyələrə 6 oktyabr 2006-cı ildə növbədənkənar təkrar və əlavə seçkilər keçirilib.

Əvvəlki bələdiyyə seçkilərində (1999 və 2004-cü ildə) olduğu kimi bu seçkilərdə də Azərbaycan Respublikasının işğal olunmuş ərzilərindən olan məcburi köçkünlər səsvermədə iştirak edə bilməyəcklər. Bu səbəbdən respublika üzrə 125 seçki dairəsindən 118 seçki dairəsi hüdudlarında bələdiyyələrə seçkilər keçiriləcək.
23 dekabr 2009-cu ildə keçiriləcək Bələdiyyə seçkiləri əlavə və təkrar seçkilər də daxil olmaqla digər seçkilərdən qeydə alınmış namizədlər üçün dövlət tərəfindən maliyyə vəsaitinin ayrılmaması ilə fərqlənib.

SMDT hesab edir ki, bəzi siyasi təşkilatların 23 dekabr 2009-ci il bələdiyyə seçkilərində namizədlərinin az sayda olması seçici fəallığına mənfi təsir edə bilər. Eyni zamanda namizədlərin irəli sürülməsi və qeydiyyatı dövründə əsas müxalif siyasi partiyaların nümayəndələrinə qarşı baş vermiş təzyiqlər seçkiqabağı təşviqat kampaniyasında alternativsizlik mühiti yaradıb. Siyasi partiyaların bələdiyyə seçkilərində namizədlərin siyasi partiya və ya siyasi partiya bloklarının nümayəndələri kimi qeydiyyatı üçün tələb olunan sənədlərin çoxluğu da onların sayına təsir edib. Bunların nəticəsi olaraq seçkiqabağı təşviqat prosesi son bələdiyyə seçkisi ilə müqayisədə rəqabətsiz şəraitdə keçib.

SMDT-nin bələdiyyə seçkilərinin birinci və ikinci mərhələləri üzrə müşahidələri göstərir ki, siyasi hakimiyyət seçici fəallığına rəvac verəcək əsaslı tədbirlər həyata keçirməyib. Məsələn, qeydə alınmış namizədlərə maliyyə vəsaitinin ayrılmaması, seçkiqabağı təşviqat dövründə ictimai müzakirələr və görüşlərə şərait yaradılmaması təşviqat prosesinə mənfi təsir edib.

Bələdiyyə seçkilərində siyasi fəallığa mənfi təsir edən digər amil ölkədə indiyədək müstəqil və güclü səlahiyyətlərə malik yerli idarəetmə institutunun – bələdiyyələrin formalaşmasına kömək edəcək hüquqi-siyasi islahatların aparılmamasıdır. Eyni zamanda 18 mart 2009-cu il Referendum Aktında ölkə Konstitusiyasının 146-cı maddəsinə “bələdiyyələrin öz fəaliyyətləri barəsində Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə hesabat təqdim etməsi” haqqında bəndin əlavə edilməsi bələdiyyələrin müstəqilliyinin təminatını daha da məhdudlaşdırıb.

b) İnsan hüquqlarının vəziyyəti
15 dekabr 2009-cu ildə Naxçıvan şəhərində «Demokratiya və QHT-lərin İnkişafı» Resurs Mərkəzinin əməkdaşları İlqar Nəsibov və Vəfadar Eyvazov Naxçıvan Dövlət Universitetinin qarşısında sorğu keçirərkən Universitetin müəllim və bir qrup tələbələri tərəfindən fiziki təzyiqlərə məruz qalıblar. Xəsarət alan İlqar Nəsibov və Vəfadar Eyvazov polis idarəsinə müraciət etsələr də, polis onların şikayətlərinə baxmayıb. Zərərçəkən şəxslər tibbi ekpertiza üçün şəhər xəstəxanasına müraciət ediblər, ancaq onların müraciəti qəbul olunmayıb və tibbi yardım göstərilməkdən imtina edilib.
9 dekabr 2009-cu ildə Apellyasiya Məhkəməsi gənc bloqçular Adnan Hacızadə və Emin Millinin valideynlərinin şikayətini təmin etməyib. Hakim şikayətin əsassız olduğunu qeyd edərək Səbail Rayon Məhkəməsinin qətnaməsini qüvvəsində saxlayıb. Qeyd edək ki, 8 iyul 2009-cu il «Livan» restoranında baş verən münaqişədən sonra həbs edilən Adnan Hacızadə və Emin Milli xuliqanlıq və qəsdən sağlamlığa az ağır zərər vurmada ittiham olunublar. 11 noyabr 2009-cu ildə Səbail Rayon Məhkəməsi gənc bloqçular, “OL” Gənclər Hərəkatının koordinatoru Adnan Hacızadəni 2 il, “Alumni Network” Gənclər Hərəkatının təsisçisi Emin Millini 2 il 6 ay müddətinə azadlıqdan məhrum edib. Yerli və beynəlxalq ictimaiyyət gənclərin ictimai fəaliyyətinə görə həbs edildiyini bildirib.
24 noyabr 2009-cu ildə Masallıda aksiya keçirilib. Aksiya iştirakçılarının əsas tələbi rayon icra başçısı Qəzənfər Ağayevin sifarişi ilə Masallı bələdiyyəsinə namizədlər Çingiz Həşimov və oğlu Yavər Həşimovun azad edilməsi olub. Xatırladaq ki, 16 noyabr 2009-cu ildə həbs edilən Çingiz Həşimov Masallıda Mərkəzi Bazarın rəhbəri və rayon bələdiyyəsinə namizəddir.
Bələdiyyə seçkiləri ərəfəsində yerli hüquq müdafiə təşkilatlarının siyasi məhbus hesab etdiyi şəxslər, o cümlədən “Yeni Fikir” Gənclər Hərəkatının sədri Ruslan Bəşirli, “Gündəlik Azərbaycan” qəzetinin baş redaktoru Eynulla Fətullayev və “Azadlıq” qəzetinin baş redaktoru Qənimət Zahidin azad olunması barədə heç bir tədbirlər görülməyib.

SMDT seçkilər ərəfəsi və seçkilər dövründə ölkədə vətəndaşların sərbəst və dinc toplaşmaq azadlığının qorunması, söz və mətbuat azadlığına təminat yönündə müsbət dəyişikliklər qeydə almayıb, əksinə ölkədə əsas siyasi azadlıqların ciddi şəkildə pozulması halları müşahidə olunub.

c) Vətəndaş cəmiyyətinin vəziyyəti

Bələdiyyə seçkiləri ərəfəsində Ədliyyə Nazirliyi Azərbaycanda müstəqil və yerli seçki müşahidə təşkilatı olan Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzini (SMDT) qeydiyyata almaqdan imtina edib. SMDT 2009-cu ildə 2 dəfə sənədlərini dövlət qeydiyyatına alınmaq üçün Ədliyyə Nazirliyinə təqdim etsə də, nazirlik müxtəlif bəhanələrlə sənədləri icraata almadan geri qaytarıb. SMDT bununla bağlı yerli məhkəmələrə müraciət etsə də, məhkəmə Ədliyyə Nazirliyinin xeyrinə qərar çıxarıb. SMDT 3 dekabr 2009-cu ildə dövlət qeydiyyatına alınması üçün 3-cü dəfə Ədliyyə Nazirliyinə müraciət edib.

Bələdiyyə seçkilərində seçicilərin və vətəndaş cəmiyyəti təşkilatlarının fəal iştirakı yönündə mühüm tədbirlər baş verməyib. Seçki prosesinə ictimai marağın yaradılması, seçkiqabağı ictimai müzakirələr və seçicilərin məlumatlandırılması yönündə dövlət orqanları, seçki komissiyaları, yerli və beynəlxalq təşkilatların əsaslı fəaliyyəti müşahidə olunmayıb.

IV. SEÇKİ KOMİSSİYALARININ FƏALİYYƏTİ

a) Seçkilərin təşkili

Bələdiyyə seçkilərinin ikinci mərhələsi – seçkiqabağı təşviqat prosesi dövründə Mərkəzi Seçki Komissiyasının (MSK) fəaliyyəti əvvəlki mərhələdən fərqlənib. Namizədlərin irəli sürülməsi və qeydiyyatı dövrü ilə müqayisədə ikinci mərhələdə MSK müşahidəçilərin qeydiyyatı və şikayətlərin araşdırılması zamanı müsbət mövqe nümayiş etdirməyib. Belə ki, şikayətlərin bəzilərini baxılmamış saxlayıb və müşahidəçilərin qeydiyyatında isə gecikmələr olub. MSK-nın iclaslarında iştirak etmək istəyən müşahidəçilərin müraciətinə müsbət reaksiya verilsə də, həmin şəxslər mütəmadi olaraq iclaslara dəvət olunmayıb.
Dairə Seçki Komissiyalarında (DSK) qeydiyyatdan keçmək istəyən namizədlərə və müşahidəçilərə süni əngəllər yaradılıb. Dairə seçki komissiyaları namizədləri qeydə alınması və ya qeydiyyatdan imtina barədə qərarın surətini 24 saat müddətində verməli olduğu halda, qərarların surəti bəzən 10 gün gec verilib. SMDT-nın araşdırmaları göstərir ki, bunun əsas məqsədi namizədlərin yuxarı seçki komissiyasına şikayət vermək üçün müddətini süni olaraq gecikdirmək olub. Bəzi DSK-da müşahidəçi olmaq istəyən şəxslərin ərizələrinə 2 gün ərzində baxılmalı olduğu halda 7-8 gün ərzində baxılıb. Bu da müşahidəçilərin sayına mənfi təsir edib.

Seçki Məcəlləsinin 225-ci maddəsinə uyğun olaraq seçki komissiyaları bələdiyyə seçkilərində seçkiqabağı təşviqat üçün namizədlərə maliyyə vəsaiti ayırmalıdır. Ancaq MSK 23 dekabr 2009-cu il bələdiyyə seçkiləri üçün Maliyyə Nazirliyinin müvafiq vəsaiti ayırmadığını qeyd edərək, qeydə alınmış namizədlərin maliyyə vəsaiti ilə təmin edilməsini təşkil etməyib. Qeyd edək ki, maliyyə çatışmazlığı maddi imkanları aşağı olan namizədlərin seçkiqabağı təşviqatda zəif iştirak etməsinə və ya heç iştirak etməməsinə səbəb olub.

b) Seçki şikayətlərinin araşdırılması

Seçkiqabağı kampaniya dövründə vətəndaşların seçki hüququnu pozan hərəkətlərindən (hərəkətsizlikdən) və qərarlardan şikayətlərin araşdırması məqsədi ilə Mərkəzi Seçki Komissiyasının nəzdində Ekspert Qrupu yaradılıb. Ancaq seçkiqabağı təşviqat üzrə müşahidələr göstərir ki, Ekspert Qrupunun fəaliyyəti qənaətbəxş olmayıb.
Məsələn, Ümid Partiyası bələdiyyə seçkilərində 103 nəfərin namizədliyinin qanunsuz olaraq qeydə alınmadığını iddia edərək, MSK-ya müraciət edib. Ancaq MSK-nın tərkibində fəaliyyət göstərən Ekspert Qrupu partiyanın ərizələrindən 21-nə baxıb və onlardan yalnız 11-i barəsində müsbət qərar verib. Digər 82 ərizənin isə MSK-ya daxil olması inkar edilib. Ümid Partiyasının nümayəndələri bu hallarla MSK-nın fəaliyyətindən Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə müraciət ediblər. 16 dekabr 2009-cu ildə Bakı Apellyasiya Məhkəməsində MSK-nın qərar və hərəkətində (hərəkətsizliyindən) şikayətçi olan 40 saylı Kəpəz ikinci seçki dairəsindən namizəd İsmayılov Nadir, 114 saylı Şəki kənd birinci seçki dairəsindən namizədlər Abdurrahmanov Bəylər və Hacıbabayev Cavanşir, 84 saylı Füzuli seçki dairəsindən namizədlər Qasımov İlham və Qasımov Ayazın şikayətlərinə Ümid Partiyasının nümayəndələrinin iştirakı ilə baxılıb və heç bir şikayət təmin olunmayıb. Bununla yanaşı ANS və ATV telekanallarının jurnalistlərinə prosesi işıqlandırmaq üçün icazə verilməyib.

Seçki Məcəlləsin 112-ci maddəsinə əsasən vətəndaşlar seçki pozuntularından yuxarı seçki komissiyalarına 3 gün müddətində şikayət verə bilərlər. Ancaq MSK-ya təqdim olunan şikayətlər bəzi hallarda araşdırılmayıb. Məsələn, Müsavat Partiyası üzvlərinə Bərdə şəhərində olan təzyiqlərlə bağlı MSK-ya şikayətlə müraciət etsə də, MSK-nın Ekspert Qrupu şikayətin onun səlahiyyətlərinə aid olmamasını əsas gətirərək baxılmaq üçün qəbul etməyib.
Həmçinin MSK-ya seçici imzalarının toplanması zamanı polis orqanları və yerli icra hakimiyyəti orqanları nümayəndələrinin müdaxilələri, o cümlədən dairə seçki komissiyalarının fəaliyyəti ilə bağlı şikayətlər təqdim olunub. Məsələn, Ağdam rayonu Böyük Bəhmənli kənd sakini Əliyeva Gülşən Ərşad qızı, Sabirabad rayonu Qalağayın kənd sakini Əliquliyev Elxan Hacı oğlu, İsmayıllı rayonu Tircan kənd sakini Abdulov Mirzalı Fərzalı oğlu və digər şəxslərin MSK-ya ünvanlanan şikayətlərə müvafiq müddətdə cavab bildirilməyib.

V. SEÇİCİ SİYAHILARININ VƏZİYYƏTİ

Seçki Məcəlləsinin 48-ci maddəsinə əsasən seçici siyahısı seçki gününə ən azı 35 gün qalmış (18 noyabr 2009-cu ildən etibarən) seçicilərin tanış olması, bəzi əlavə və dəqiqləşdirmələr aparılması məqsədilə müvafiq seçki məntəqələrində asılmalıdır.

SMDT ilə əməkdaşlıq edən müşahidəçilər müxtəlif seçki dairələrinin 30 seçki məntəqəsində seçki siyahılarının dəqiqləşdirilməsi prosesini müşahidə ediblər. Seçici siyahılarının vəziyyəti ilə bağlı müşahidəçilər seçici siyahılarının müvafiq seçki məntəqələrinin ərazisində qanunla müəyyən edilmiş vaxtda asılmadığını müşahidə edib. Məsələn, noyabrın 23-dək 63 saylı Sabirabad birinci seçki dairəsinin 1, 2, 3, 6 və 7 saylı məntəqələrində, noyabrın 21-dək 30 saylı Suraxanı birinci seçki dairəsinin 10, 11 saylı seçki məntəqələrində, noyabrın 25-dək 64 saylı Sabirabad ikinci seçki dairəsinin 35, 36, 37, 38, 39, 40 saylı məntəqələrində seçici siyahıları asılmayıb.

SMDT bəzi seçki məntəqələrində seçici siyahılarının 15 oktyabr 2008-ci ildə keçirilmiş prezident seçkilərindən sonra yenilənmədiyini müəyyən edib. Məsələn, 49 saylı Mingəçevir-Yevlax seçki dairəsinin 19 saylı seçki məntəqəsinin ərazisindən qeydiyyatdan çıxıb 22 saylı seçki məntəqəsi ərazisinə köçən Məmmədov Vahid Sevindik oğlu və Paşayeva Hamar Bəhmən qızının adı hər iki seçki məntəqəsinin seçici siyahılarına daxil edilib.

VI. SEÇKİQABAĞI TƏŞVİQAT KAMPANİYASI ÜZRƏ MÜŞAHİDƏLƏR

25 noyabr 2009-cu ildən etibarən seçkiqabağı təbliğat-təşviqat kampaniyasına start verilib və bu proses 22 dekabr 2009-cu il saat 08.00-dək davam edəcək.
118 dairə seçki komissiyalarında 1718 bələdiyyəyə qeydə alınmış 31853 namizəd bu mərhələdə seçkiqabağı təbliğat aparmaq hüququ əldə ediblər. Qeydiyyatdan keçmiş namizədlərdən 15388 nəfəri Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) üzvləri və 14647 namizəd isə bitərəfdi. Qalan çox az namizəd isə (1818 nəfər) digər əsas müxalif siyasi partiyaları təmsil edir. Qeydə alınmış namizədlərin təxminən 55 faizi YAP-ın üzvləri olduğu üçün bir çox bələdiyyələrdə rəqabət ancaq YAP-nın namizədləri arasında gedib. SMDT təəsüflə qeyd edir ki, bəzi bölgələrdə rayon icra hakimiyyəti nümayəndələri fəal seçki kampaniyası aparan şəxslərə, o cümlədən YAP-nın nümayəndələrinə təzyiqlər edərək, onların öz namizədliklərini geri götürməsini tələb ediblər. Bununla da seçki prosesinə yerli icra hakimiyyətlərinin qanunsuz müdaxilələri və seçkidə rəqabət şəraitinin məhdudlaşdırılması baş verib.

Seçki Məcəlləsinin 80.1-ci maddəsinə görə ölkə üzrə bələdiyyələrinin yarısından çoxunda namizədləri qeydə alınmış siyasi partiya və siyasi partiyalar blokunun pulsuz efir vaxtı almaq hüququ var. 23 dekabr 2009-cu ildə keçiriləcək bələdiyyə seçkilərində isə bu imkanı yalnız hakim Yeni Azərbaycan Partiyası əldə edib. Digər siyasi partiyaların bu imkandan məhrum olması seçkiqabağı təşviqat mərhələsində rəqabət mühitinin zəifləməsi və seçicilərin alternativ seçim imkanlarının məhdudlaşmasına rəvac verib.

Bələdiyyə seçkilərinin bu mərhələsində seçki prosesinin gedişi ilə bağlı Bakının Nardaran kənd sakinləri adından etiraz bəyanatları yayılıb. Kəndin bir sıra nüfuzlu şəxsləri bəyan ediblər ki, 11 yer üçün qeydə alınmış 15 namizəddən 8-i YAP-ın üzvü və 7-sı bitərəfdir. Ancaq namizədlərin qeydiyyatı dövründə bəzi kənd sakinlərinin namizədliyi süni bəhanələr gətirilərək qeydə alınmayıb. Qeyd edək ki, kənd sakinlərinin qeydə alınmış namizədləri qəbul etmədiyi üçün 4 nəfəri öz namizədliklərini geri götürüb. Bununla da 11 yer uğrunda 11 nəfər namizəd rəqabət aparmalı olub.
Xatırladaq ki, Nardaranda indiyədək bələdiyyə seçkiləri keçirilməyib və hazırda bəzi kənd sakinləri seçkilərdə iştirak etməyəcəklərini bildiriblər.

SMDT ilə əməkdaşlıq edən müşahidəçilər seçkiqabağı təşviqat kampaniyası zamanı aşağıdakı növ qanun pozuntularını qeydə alıblar:

• 24 noyabr 2009-cu ildə 105 saylı Tovuz seçki dairəsinin 2 saylı məntəqəsində Yeni Azərbaycan Partiyasının bayraq, plakatları və Yeni Azərbaycan Partiyası “dünənin bu günün partiyası” adında stend asılıb. Təbliğat-təşviqat kampaniyası 25 noyabr 2009-cu ildə başladığı üçün qeyd olunan hadisə Seçki Məcəlləsinin 75.2-ci maddəsinin tələblərinə ziddir.

• Şamaxının Nüydi kənd sakini, YAP-ın yerli şöbəsinin müdiri Həsən İsgəndərov bələdiyyə üzvlüyünə namizədliyini 85 saylı Şamaxı seçki dairəsindən irəli sürüb. Həsən İsgəndərovun sözlərinə görə, namizədliyini irəli sürəndən bir neçə gün sonra Şamaxı İcra Hakimiyyətinin nümayəndələri onu çağıraraq namizədliyini geri götürməyi tələb ediblər.

• 13 dekabr 2009-cu ildə 60 saylı Salyan-Neftçala Dairə Seçki Komissiyasından namizədliyi qeydə alınan Noxudlu kənd bələdiyyəsinə namizəd, Demokrat Partiyasının üzvü Xudayev Məhərrəm Xudaverdi oğlu atasına və yaxın qohumlarına təzyiqlər edildikdən sonra namizədliyini geri götürməyə məcbur olub.

• 63 saylı Sabirabad birinci seçki dairəsində Qalağayın kənd bələdiyyəsinə namizədliyi qeydə alınan, YAP-ın üzvü Əbilov Əhmədağa Əliağa oğluna namizədliyini geri götürməsi üçün rayon icra hakimiyyəti nümayəndələri və dairə seçki komissiyasının sədri Nuriyev Məstalı Əlipaşa oğlu tərəfindən təzyiqlər olmasına baxmayaraq, namizədliyini geri götürməyib. 18 dekabr 2009-cu ildə dairənin sədri Məstalı Nuriyev namizəd Əhmədağa Əbilovun müvafiq dairənin 15 saylı seçki məntəqəsində müşahidəçisi olacaq Abdulağa Mahmudovu dairəyə çağıraraq, onun müşahidəçi vəsiqəsini alıb və qanunsuz olaraq ləğv edib. Xatırladaq ki, müşahidəçinin qeydiyyatını ancaq məhkəmə ləğv edə bilər.

• 15 dekabr 2009-cu ildə 60 saylı Salyan-Neftçala seçki dairəsindən Müsavat Partiyası tərəfindən namizədliyi Qaraçala qəsəbə bələdiyyəsinə irəli sürülən Kərim Ağarzayevə təbliğat-təşviqat aparmaması üçün Qaraçala qəsəbəsinin icra nümayəndəsi Əliyoldaş Hüseynov tərəfindən təzyiqlər edib.

• Gəncə şəhərində namizədlikləri qeydə alınan Müsavat Partiyasının üzvlərinə müvafiq ərazi polisləri tərəfindən təzyiqlər olunub. Müəyyən səbəbdən şəhərdə olmayan namizədlərin tapılması üçün yerli Mənzil İstismar Sahələrinin (MİS) işçilərinə həmin şəxslərin tapılması və inzibati orqanlara cəlb edilməsində onlara kömək etmələri tapşırılıb.

• 11 dekabr 2009-cu ildə 59 saylı Salyan dairə seçki komissiyasında Arbatan kənd bələdiyyəsinə namizədlikləri qeyd alınan YAP-ın üzvü Natiq İsayeva təzyiqlər olub. YAP-ın üzvü Natiq İsayevi Arbatan kənd sahə müvəkkili Zahid İsmayılov onu kənd icra nümayəndəsi Akif Səfərovun otağına dəvət edərək namizədliyini geri götürməyi tələb edib və ona bildiriblər ki, Arbatan bələdiyyəsinə seçiləcək 11 nəfər namizədin adı məlumdur. Arbatan bələdiyyəsinə bitərəf namizəd İlham İsmayılova da namizədliyini geri götürmək üçün eyni şəxslər tərəfindən təzyiqlər olub

• Cəlilabad bələdiyyəsi üçün seçkilər keçirəcək 67 saylı seçki dairəsinin 14 seçki məntəqəsi üzrə məlumat lövhələrində namizədlər haqqında məlumatlar asılmayıb. Yalnız YAP-nın üzvləri olan Habil Quliyev, Əlheydər Əsədov, Kamil Quliyev və Ələkbər Əliyev haqqında məlumatlar Cəlilabad rayonun mərkəzində telefon təmiri dükanın üzərinə vurulub.

• 107 saylı Qazax seçki dairəsindən Daşsalahlı bələdiyyəsinə namizədliyi Müsavat Partiyası tərəfindən namizədliyi irəli sürülən İlqar Mustafayevə yerli icra orqanın nümayəndəsi tərəfindən namizədliyini geri götürəcəyi halda ona iki maşın daş və bir maşın qum verəcəklərini bildirib.

• 17 dekabr 2009-cu ildə 63 saylı Sabirabad birinci seçki dairəsinin binası qarşısında bir nəfər polis işçisi dayanaraq dairəyə müşahidəçi kimi qeydiyyatdan keçmək üçün müraciət edən vətəndaşları və dairəyə daxil olmaq istəyən namizədləri buraxmayıblar. Polis işçisi vətəndaşlara bildirib ki, Mərkəzi Seçki Komissiyasından bülletenlər gətirilib, dairədə onları sayırlar. Qeyd edək ki, Seçki Məcəlləsinin 99.6-cı maddəsinə görə dairələrə bülletenləri 19 dekabr 2009-cu il tarixdə göndərilməlidir.

VII. NƏTİCƏLƏR VƏ TÖVSİYYƏLƏR

SMDT daxil olan məlumatları təhlil edərək, 23 dekabr 2009-cu ildə keçiriləcək Bələdiyyə seçkilərinin seçkiqabağı təşviqat mərhələsi üzrə aşağıdakı nəticələrə gəlib:

• Ölkədə bələdiyyə seçkiləri qabağı siyasi mühit azad və demokratik qaydada seçkilərin keçirilməsi üçün normal şəraiti təmin etməyib. Bələdiyyə seçkiləri ərəfəsində sərbəst toplaşmaq azadlığı, siyasi fəaliyyət imkanları, söz və mətbuat azadlığının təmin olunması yönündə dəyişikliklər baş verməyib.
• Yuxarı seçki komissiyalarında şikayətlərin baxılması və araşdırılması ədalətli və qanunla müəyyən edilmiş müddətdə baş verməyib;
• Seçki komissiyalarında yerli müşahidəçilərin qeydiyyatı və fəaliyyəti əvvəlki mərhələ ilə müqayisə də məhdudiyyətlərlə müşayiət olunub;
• Seçici siyahılarının dəqiqləşdirilməsi üçün seçki məntəqələrində siyahıların açıq yerlərdə yerləşdirilməsi bəzi seçki komissiyalarında müşahidə olunmayıb, bəzi MnSK-lar ötən 1 il ərzində seçici siyahılarında yenilənmə və dəqiqləşdirmə həyata keçirməyib;
• Dairə və Məntəqə Seçki Komissiyalarının fəaliyyətində davamiyyət olmayıb;
• Müxalif siyasi partiyaların nümayəndələri, o cümlədən yerli səviyyəli nüfuzlu şəxslərin namizədliyinin qeydiyyata alınmaması nəticəsində 23 dekabr 2009-cu bələdiyyə seçkisi rəqabətsiz şəraitdə keçərək, seçicilərin alternativ seçim imkanları məhdudlaşıb;
• Seçkiqabağı təşviqat prosesi çox zəif keçib və bu prosesə bir çox hallarda yerli icra hakimiyyətlərinin qanunsuz müdaxilələri və namizədlərə təzyiqləri rəvac verib.

SMDT-nin 23 dekabr 2009-cu il bələdiyyə seçkilərinin növbəti mərhələsi – seçki gününə hazırlıqla bağlı aşağıdakıları tövsiyə edir:

• Seçki komissiyaları seçki günü də daxil olmaqla seçici siyahılarının dəqiqləşdirilməsi üzrə seçicilərə maneəsiz və normal şərait yaratmalıdır;
• Seçki komissiyaları əmin olmalıdırlar ki, seçki iştirakçılarına təzyiqlərin baş verməməsi üçün müvafiq şərait yaradılıb;
• Seçkiqabağı təşviqat prosesində baş vermiş hüquq pozuntularına görə müvafiq şəxslər məsuliyyətə cəlb olunmalıdır;
• Seçki günü səsvermə və səslərin sayılması prosesinə yerli icra orqanların və digər strukturların kənar müdaxilələrinin qarşısının alınması üçün hökumət siyasi iradə nümayiş etdirməlidir.

“AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI SEÇKİ MƏCƏLLƏSİNƏ ZƏRURİ ƏLAVƏ VƏ DƏYİŞİKLİKLƏR” mövzusunda İctimai Forum

2009-12-10T12:10:00.000+04:00

SMDT bələdiyyə seçkiləri ilə əlaqədar Cəlilabad və Beyləqan şəhərlərində Vətəndaş Forumları keçirib

2009-12-03T15:24:00.000+04:00

Noyabrın 27-də Seçkilərin Montironqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzi (SMDT) Cəlilabad şəhərində Vətəndaş Forumu keçirib. SMDT-nin Cəlilabad bölgə nümayəndəsi Səməd Ağayev Bələdiyyə seçkilərinin birinci mərhələsi barədə iştirakçılara məlumat verib. Regional İnformasiya Mərkəzinin sədri, iştirakçı Ramin Qəniyev vətəndaşların ictimai siyasi fəaliyyətdə passiv iştirakını, gənc nəslin ölkənin ictimai sferasında faəliyyətsizliyini, yerli QHT-lərin fəaliyyətinin zəif olmasını vurğulayıb. Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının region üzrə təmsilçisi Təzaxan Mirələmli seçkiqabagı proseslərdə qanun pozuntuları, seçki günü müşahidəçiliyin təşkil olunması, eləcə də seçkisonrası proseslərin izlənməsinin vacibliyi ilə bağlı baş verən pozuntulardan danışıb. Ümid partiyasının Cəlilabad rayon təşkilatının sədri Aslan Əliyev bələdiyyə seçkiləri ilə bağlı namizədliyini irəli sürən siyasi partiya nümayəndələrinə olunan təzyiq nəticəsində partiya üzvlərinin namizədliyini geri götürməsini öz çıxışında vurğulayıb. Jurnalist Sabir Hətəmov isə bölgədə mətbuatın olduqca zəif fəaliyyətinə və biristiqamətli yazıların mövcudluğuna öz kəskin münasibətini bildirib.

Noyabrın 29-da Beyləqan rayonunda keçirilən Forumda Beyləqan bölgə koordinatoru Əmir Orucov iştirakçılara bələdiyyə seçkilərinin ilə bağlı məlumat verib. Forumda SMDT-nin bələdiyyə seçkilərində namizədlərin irəli sürülməsi və qeydiyyatı mərhələsi üzrə apardığı müşahidənin nəticələri müzakirə edilib. İştirakçılar seçkiqabağı təqyiqlərin olduğunu bildiriblər.
Keçirilən forumlarda 36 nəfər iştirak edib.

Qeyd edək ki, Vətəndaş Forumları Kanada səfirliyinin maliyyə və texniki dəstəyi ilə SMDT tərəfindən həyata keçirilir.

Xatırladaq ki, SMDT-ni 14 may 2008-ci ildə dövlət qeydiyyatı Ədliyyə Nazirliyinin iddiası əsasında Xətai rayon məhkəməsində ləğv edilmiş Seçki Monitorinq Mərkəzinin üzvləri təsis ediblər. SMDT-nin əsas məqsədi Azərbaycanda azad və ədalətli seckilərin kecirilməsi, vətəndaşların dovlət idarəetməsində və demokratiyanın inkişafı prosesində fəal iştirakına yardım etməkdir.

SMDT müşahidəçilər üçün Təlimlərə başladı

2009-12-02T17:34:00.001+04:00

Noyabrın 30-da Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzi (SMDT) bölgə koordinatorları və təlimçilər üçün 23 dekabr 2009-cu il bələdiyyə seçkilərində müşahidəçiliklə bağlı bir günlük Təlimçilər üçün Təlim (TOT) keçirib.

Təlimdə iştirakçılara SMDT-nin bələdiyyə seçkiləri ilə bağlı planları, müşahidəçilərin seçki günü davranış qaydaları, hüquq və vəzifələri, müşahidə və hesabatvermə forması, məlumatların toplanması qaydaları və təlimin aparılması metodologiyası barədə məlumat verilib.

Təlimdə SMDT-nin Cəlilabad, Gəncə, Beyləqan, Göyçay, Sumqayıt, Şəki, Bakı, İmişli və Sabirabad bölgələrindən olmaqla 17 nəfər təlimçi iştirak edib.
SMDT Bələdiyyə seçkiləri ilə bağlı 1500 qədər müşahidəçiyə 50-dən artıq təlim keçməyi planlaşdırıb.

Xatırladaq ki, SMDT-ni 14 may 2008-ci ildə dövlət qeydiyyatı Ədliyyə Nazirliyinin iddiası əsasında Xətai rayon məhkəməsində ləğv edilmiş Seçki Monitorinq Mərkəzinin üzvləri təsis ediblər. SMDT-nin əsas məqsədi Azərbaycanda azad və ədalətli seckilərin kecirilməsi, vətəndaşların dovlət idarəetməsində və demokratiyanın inkişafı prosesində fəal iştirakına yardım etməkdir.

23 dekabr 2009-ci ildə keçiriləcək Bələdiyyə seçkilərində amizədlərin irəli sürülməsi və qeydiyyatı mərhələsinə dair ARALIQ HESABAT

2009-11-26T12:28:00.000+04:00

(8 oktyabr – 24 noyabr 2009-ci il)

I. XÜLASƏ

Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzi (SMDT) Azərbaycanda azad və ədalətli seçkilərin keçirilməsinə, vətəndaş cəmiyyəti və demokratiyanın inkişafına çalışan müstəqil və tərəfsiz qeyri-hökumət təşkilatıdır. SMDT hesab edir ki, Azərbaycanda azad və ədalətli seçkilərin keçirilməsi ölkədə demokratik ənənələrin inkişafına, vətəndaşların rifahının yüksəlməsinə və insan hüquqlarının müdafiəsinə töhfə verəcək.
SMDT Azərbaycan Respublikasında 23 dekabr 2009-ci ildə keçiriləcək bələdiyyə seçkilərinin uzunmüddətli müşahidəsinin birinci mərhələsini – namizədlərin irəli sürülməsi və qeydiyyatını (8 oktyabr – 23 noyabr 2009-ci il) həyata keçirib. Bu mərhələdə SMDT 96 seçki dairəsində və milli səviyyədə seçkiqabağı siyasi mühit, seçki komissiyalarının fəaliyyəti, namizədlərin irəli sürülməsi və qeydiyyatı prosesini müşahidə edib. Müşahidə üzrə məlumatlar həmçinin zərurət yarandıqda seçki komissiyalarının üzvlərindən, seçicilərdən, namizədlərdən və ya onların nümayəndələrindən alınaraq üçüncü şəxslərlə dəqiqləşdirilib.

SMDT hesab edir ki, 23 dekabr 2009-cu ildə keçiriləcək bələdiyyə seçkiləri dəyərləndirilərkən, seçki prosesinin bütün mərhələləri – seçki qabağı siyasi mühit, qanunvericiliyin vəziyyəti, seçkidə sərbəst iştirak imkanları, səsvermə və səslərin hesablanması üzrə ayrıca qiymətləndirmə aparılmalı və bu zaman Azərbaycan Respublikasının azad və ədalətli seçkilərin keçirilməsinə dair beynəlxalq öhdəliklərinə istinad olunmalıdır.
SMDT qeyd edir ki, ölkədə bələdiyyə seçkiləri öncəsi siyasi mühit azad və demokratik qaydada seçkilərin keçirilməsi üçün normal şəraiti təmin etmir və bələdiyyə seçkiləri ərəfəsində sərbəst toplaşmaq azadlığı, siyasi fəaliyyət imkanları, söz və mətbuat azadlığına təminatla bağlı vəziyyət dəyişməyib.

SMDT narahatlıqla qeyd edir ki, 23 dekabr 2009-cu il bələdiyyə seçkilərinin ilk mərhələsində siyasi fəallıq və seçkilərə ictimai maraq 2004-cü ildə keçirilmiş bələdiyyə seçkiləri ilə müqayisədə xeyli aşağı olub. Eyni zamanda yerli icra hakimiyyətləri seçkilərə qatılmaq istəyən müxalif siyasi partiya fəallarınına təzyiqlər etməklə, həm seçkilərə kənar müdaxilələr, həm də seçkilərdə rəqabətin süni olaraq azaldılmasına rəvac veriblər.

SMDT hesab edir ki, Mərkəzi Seçki Komissiyası öz fəaliyyətini texniki cəhətdən qanunauyğun qaydada və müddətdə həyata keçirib. Ancaq namizədlərin irəli sürülməsi və qeydiyyatı prosesində Dairə Seçki Komissiyalarının fəaliyyətində ciddi qanun pozuntuları qeydə alınsa da, bunla bağlı MSK-nın reaksiyası adevkat olmayıb.
SMDT qeyd edir ki, Azərbaycan seçki sisteminə vətəndaşların göstərdiyi inamsızlıq bələdiyyə seçkisində daha açıq şəkildə təzahür edib. Bunun əsas səbəblərdən biri bələdiyyələrin səlahiyyətlərinin aşağı olması, müstəqil yerli özünidarəetmə institutu kimi formalaşmaması və yerli icra hakimiyyətlərindən asılı olmasıdır.
SMDT ümid edir ki, 23 dekabr 2009-cu ildə azad və ədalətli seçkilərin keçirilməsi naminə dövlət orqanları, seçki komissiyaları, qeydiyyata alınmış namizədlər, seçkiyə qatılan siyasi partiyalar, ictimai təşkilatlar və Kütləvi İnformasiya Vasitələri bələdiyyə seçkilərinin növbəti mərhələlərində (seçkiqabağı təbliğat və seçki günü) azad seçki mühitinin yaradılması, sərbəst toplaşmaq, söz və mətbuat azadlığının təmin olunması, habelə seçki prosesinə qanunsuz müdaxilələrin baş verməməsi və seçkiqabağı ictimai müzakirələr ilə bağlı birgə səylər nümayiş etdirəcəklər.

II. GİRİŞ

SMDT 1 dekabr 2008-ci ildə qeydiyyatı ləğv edilmiş Seçki Monitorinq Mərkəzinin (SMM) təsisçiləri və üzvləri tərəfindən təsis edilib. Qeyd edək ki, 14 may 2008-ci ildə Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin iddiası əsasında Xətai rayon məhkəməsi SMM-in qeydiyyatını qanunsuz olaraq ləğv edib.

SMDT Azərbaycanda azad və ədalətli seçkilərin keçirilməsi, seçki sisteminin inkişafı, hüquqi dövlət və vətəndaş cəmiyyəti quruculuğu yönündə fəaliyyət göstərən bitərəf və təcrübəli qeyri-hökumət təşkilatıdır.
SMDT (keçmiş SMM) üzvləri 2001-2009-ci illərdə Azərbaycanda keçirilən əlavə və təkrar parlament seçkiləri, referen¬dum, parlament, prezident və bələdiyyə seçkilərini müşahidə edib. SMDT ümumilikdə 10 seçkinin monitorinqini həyata keçirib. Seçkilərin monitorinqi ilə bağlı SMDT üzvləri indiyədək 9 min nəfərdən artıq vətəndaşa təlim keçib və onların seçki komissyialarında akkreditə olunmalarına hüquqi-texniki yardım edib.

Ölkədə keçirilən seçkilər ilə yanaşı SMDT nümayəndələri ATƏT-in Demokratik Təsisatlar və İnsan Hüquqları Bürosu, ENEMO və digər beynəlxalq müşahidə missiyaları çərçivəsində Albaniya, Belarus, Norveç, Qırgızıstan, Qazaxıstan, Gürcüstan, Almaniya, Türkiyə, Ukrayna, Moldova, Əfqanıstan, Kosovada keçirilən parlament, prezident və yerli seçkiləri müşahidə ediblər.
SMDT ATƏT-ə üzv olan 17 dövlətdən 22 QHT-ni birləşdirən Seçkilərin Moni¬torinqi Təşkilatlarının Avropa Şəbəkəsinin (ENEMO) üzvüdür. ENEMO çərçivəsində təşkil olunan bütün tədbirlərdə və seçki müşahidə missiyalarında indiyədək SMDT-in 300-dən artıq üzvü və könüllüsü iştirak edib.

23 dekabr 2009-cu ildə keçiriləcək Bələdiyyə seçkisi ilə bağlı SMDT ölkə vətəndaşlarına fərdi qaydada müşahidəçilik üçün hüquqi-texniki yardım həyata keçirir. Hazırda bələdiyyə seçkiləri ilə bağlı SMDT 1500 nəfər ölkə vətəndaşına Dairə Seçki Komissiyaları və Mərkəzi Seçki Komissiyası üzrə fərdi qaydada müşahidəçi kimi qeydiyyatdan keçməsinə hüquqi-texniki yardım edir, habelə onları zəruri metodik vəsaitlərlə təmin etməyi nəzərdə tutur.

23 dekabr 2009-cu il bələdiyyə seçkiləri vaxtı rəsmi elan olunduqdan sonra SMDT uzunmüddətli müşahidəni ölkənin 118 seçki dairəsindən 96-da fərdi qaydada qeydiyyatdan keçmiş uzunmüddətli müşahidəçilər vasitəsilə həyata keçirməyə başlayıb. SMDT uzunmüddətli müşahidəni 23 dekabr 2009-cu il bələdiyyə seçkilərinin bütün mərhələləri – namizədlərin irəli sürülməsi və qeydiyyatı, təbliğat təşviqat kampaniyası, seçici siyahılarının dəqiqləşdirilməsi, seçki günü səsvermə və səsvermənin nəticələrinin hesablanması, habelə bələdiyyə seçkiləri dövründə hüquq pozuntularına dair şikayətlərin araşdırılması prosesi üzrə nəzərdə tutur.

SMDT Bələdiyyə seçkiləri ilə bağlı proqramını Böyük Britaniya hökuməti və Kanada səfirliyinin maddi-texniki dəstəyi ilə həyata keçirir.

III. SEÇKİQABAĞI SİYASİ MÜHİT

a) Hüquqi - siyasi mühit

23 dekabr 2009-cu ildə keçiriləcək bələdiyyə seçkilərindən əvvəl Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 14 aprel 2009 tarixli sərəncamına əsasən Respublika ərazisində olan bələdiyyələrin bir qismi birləşdirilib. Müvafiq sərəncamdan sonra bələdiyyələrin sayı 2757-dən 1718-ə qədər azaldılıb. Bu seçkilərdə həmçinin səlahiyyətləri 2011-ci ildə bitməli olan bələdiyyələr də iştirak edəcəklər. Xatırladaq ki, həmin bələdiyyələrə 6 oktyabr 2006-cı ildə növbədənkənar təkrar və əlavə seçkilər keçirilib.
SMDT hesab edir ki, bəzi siyasi təşkilatların 23 dekabr 2009-ci il bələdiyyə seçkisində aktiv iştirak etməməsi seçici fəallığına mənfi təsir edəcək. Bununla da seçkiqabağı təşviqat prosesi son bələdiyyə seçkisi ilə müqayisədə rəqabətsiz şəraitdə keçəcəyi narahatlıq yaradır. Ancaq təəsüf ki, siyasi hakimiyyət mövcud situasiyanın aradan qalxması üçün seçici fəallığına rəvac verəcək əsaslı tədbirlər həyata keçirməyib.
Qeyd edək ki, siyasi partiyaların bələdiyyə seçkilərində zəif iştirakının əsas səbəbi bələdiyyə seçkilərində namizədlərin siyasi partiya və ya siyasi partiya bloklarının nümayəndələri kimi qeydiyyatı üçün tələb olunan sənədlərin çoxluğu olub. Bununla da xeyli sayda şəxslərin seçkilərdə partiya adından qeydiyyatdan keçməsi məhdudlaşıb. Qeyd edək ki, müvafiq qanuna görə siyasi partiyalar hər bir namizəd üçün ayrı-ayrılıqda partiyanın nizamnaməsinin notariat qaydada təsdiq olunmuş sürətini, namizədlərin irəli sürülməsi haqda siyasi partiyanın rəhbər oraqanının iclasının qərarı və müvafiq iclasın protokolu, səlahiyyətli nümayəndələrin təyin edilməsi barədə siyasi partiyanın rəhbər orqanı iclasının qərarı və digər bu kimi sənədləri dairə seçki komissiyalarına təqdim etməlidirlər.
Bələdiyyə seçkilərində siyasi fəallığa mənfi təsir edən digər amil ölkədə indiyədək müstəqil və güclü səlahiyyətlərə malik yerli idaretmə institutunun –bələdiyyələrin formalaşmasına kömək edəcək hüquqi-siyasi islahatların aparılmamasıdr. Bununla yanaşı müstəqil ekspertlərə görə, 18 mart 2009-cu il referendumda Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 146-cı maddəsinə “bələdiyyələrin öz fəaliyyətləri barəsində Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə hesabat təqdim etməsi” haqqında bəndin əlavə edilməsi bələdiyyələrin müstəqilliyinin təminatını daha da məhdudlaşdırıb.

b) İnsan hüquqlarının vəziyyəti

SMDT seçkilər ərəfəsi və seçkilər dövründə ölkədə vətəndaşların sərbəst və dinc toplaşmaq azadlığının qorunması, söz və mətbuat azadlığına təminat yönündə müsbət dəyişikliklər qeydə almayıb, əksinə ölkədə əsas siyasi azadlıqların ciddi şəkildə pozulması halları müşahidə olunub. Məsələn, 8 oktyabr 2009-cu ildə Müsavat Partiyasının təmsilçilərinin Bərdə rayonuna səfəri zamanı rayon rəhbərliyi zorakılıqla bələdiyyə seçkiləri ilə bağlı nəzərdə tutulan tədbirin təşkilinə imkan verməyiblər. Polislər Bərdə rayonu mərkəzində fəaliyyət göstərən çayxanaları bağlayıb və müxalif siyasi fəalların qapalı yerlərdə belə toplanmasına imkan verməyiblər. Eyni zamanda Bərdə rayon İcra Hakimiyyətinin nümayəndələri və mülki geyimli polislər görüş iştirakçılarına təzyiq göstərərək, onların Bərdəni tərk etməsi tələb ediblər. Həmin gün Yevlax şəhərinə getmək istəyən müsavatçıları polis Yevlax şəhərinə buraxmayıb. Müsavat partiyasının üzvü, millət vəkili İkram İsrafilin təkidlərinə baxmayaraq, polis Yevlaxa bütün giriş yollarını bağlayıb.

5 oktyabr 2009-cu ildə Bakıda metroda qiymətlərin qalxması ilə əlaqədar bir qrup gənc aksiya keçirib. Aksiya zamanı 2 gənc fəal - Emin Əliyev və Loğman Qasımov polis tərəfindən saxlanılıb. Gənclər Bakı Şəhər Baş Polis İdarəsinin Metropolitendəki polis bölməsinə aparılaraq 52 AZN cərimə edildikdən sonra sərbəst buraxılıblar.
21 oktyabr 2009-cu ildə Azərbaycanda türk şəhid məzarının üzərində Türkiyə bayraqlarının endirilməsinə etiraz olaraq bir qrup partiya fəalları aksiya keçirib. Aksiya polis tərəfindən dağıdılaraq, jurnalist Elçin Həsənov, AXCP fəalları Əbülfəz Qurbanlı və Rövşən Nəsirlini həbs edilib. Bir neçə saat polis şöbəsində saxlanılan şəxslər sonra sərbəst buraxılıb.
11 noyabr 2009-cu ildə Səbail Rayon Məhkəməsi gənc bloqçular, “OL” Gənclər Hərəkatının koordinatoru Adnan Hacızadəni 2 il, “Alumni Network” Gənclər Hərəkatının təsisçisi Emin Millini 2 il 6 ay müddətinə azadlıqdan məhrum edib. Qeyd edək ki, 8 iyul 2009-cu il «Livan» restoranında baş verən münaqişədən sonra həbs edilən Adnan Hacızadə və Emin Milli xuliqanlıq və qəsdən sağlamlığa az ağır zərər vurmada ittiham olunublar. Yerli və beynəlxalq ictimaiyyət gənclərin ictimai fəaliyyətinə görə şərləndiyi qənaətindədirlər.
22 noyabr 2009-cu ildə gənclər təşkilatının bir qrup üzvlərinin söz azadlığının boğulmasına etiraz olaraq təşkil etdikləri dinc aksiyaya polis müdaxilə edib. Aksiyanın iştirakçısı olan “Turan” İnformasiya Agentliyinin əməkdaşı Turxan Qarışqa, AXCP Gənclər Təşkilatının üzvləri Ramil Qafarlı və Teymur Məmmədzadə Səbail Rayon polis əməkdaşları tərəfindən 1 saat müddətinə saxlanılıb.

c) Vətəndaş cəmiyyətinin vəziyyəti

Bələdiyyə seçkiləri ərəfəsində Ədliyyə Nazirliyi Azərbaycanda müstəqil və yerli seçki müşahidə təşkilatı olan Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzini (SMDT) qeydiyyata almaqdan imtina edib. SMDT 2009-cu ildə 2 dəfə sənədlərini dövlət qeydiyyatına alınmaq üçün Ədliyyə Nazirliyinə təqdim etsə də, nazirlik müxtəlif bəhanələrlə sənədləri icraata almadan geri qaytarıb. SMDT bununla bağlı yerli məhkəmələrə müraciət etsə də, məhkəmə Ədliyyə Nazirliyinin xeyrinə qərar çıxarıb.

Bələdiyyə seçkiləri ərəfəsində yerli hüquq müdafiə təşkilatlarının siyasi məhbus hesab etdiyi şəxslər, o cümlədən “Yeni Fikir” Gənclər Hərəkatının sədri Ruslan Bəşirli, “Gündəlik Azərbaycan” qəzetinin baş redaktoru Eynulla Fətullayev və “Azadlıq” qəzetinin baş redaktoru Qənimət Zahidin azad olunması barədə heç bir tədbirlər görülməyib.

Bələdiyyə seçkilərində seçicilərin və vətəndaş cəmiyyəti təşkilatlarının fəal iştirakı yönündə mühüm tədbirlər baş verməyib. Seçki prosesinə ictimai marağın yaradılması, seçkiqabağı ictimai müzakirələr və seçicilərin məlumatlandırılması yönündə dövlət orqanları, seçki komissiyaları, yerli və beynəlxalq təşkilatların əsaslı fəaliyyəti müşahidə olunmayıb.

IV. SEÇKİ KOMİSSİYALARININ FƏALİYYƏTİ

Bələdiyyə seçkilərinin ilk mərhələsində Mərkəzi Seçki Komissiyasının (MSK) fəaliyyəti digər seçki komissiyaları ilə müqayisədə fəallığı ilə seçilib. Bələdiyyə seçkiləri ilə bağlı ilk mərhələdə MSK fəaliyyətini qanunla müəyyən edilmiş müddətdə həyata keçirib və bələdiyyələrə hazırlıqla bağlı zəruri sənədləri təsdiq edib. Bu müddət ərzində MSK-da müşahidəçilərin qeydiyyatı ilə bağlı müraciətlərə qanunla müəyyən olunmuş müddətdə baxılmasa da, bir müddət yaranmış problemlər həll edilib. MSK-nın iclaslarında iştirak etmək istəyən müşahidəçilərin müraciətinə müsbət reaksiya verilib, zəruri imkanlar yaradılıb.

SMDT-nin Respublika üzrə 96 seçki dairəsi ərazisində apardığı müşahidələr göstərir ki, əvvəlki seçkilərlə müqayisədə Dairə və Məntəqə Seçki Komissiyalarının fəaliyyətində ciddi irəliləyişlər baş verməyib. Məsələn, 9, 10, 11 noyabrda 89 saylı Göyçay-Ağdaş seçki dairəsinin 1, 2, 4, 5, 7, 9, saylı MnSK-larında məntəqə sədrlərindən başqa digər üzvlər olmayıb. Bununla da Seçki Məcəlləsinin 33.1 və 38.1-ci maddələri, Əmək Məcəlləsinin 179.1-ci maddəsinin tələbləri pozulub.

Həmçinin bəzi dairələrdə namizədlərin qeydiyyatından imtina ilə bağlı protokoldan çıxarışlar namizədlərə gec verilib. Bəzi hallarda isə verilən sənədlərdə vətəndaşların seçki hüququ barədə biliklərinin az olmasından istifadə edərək şikayət cavabın tarixi əvvəki tarixlərə qeyd edilib ki, yuxarı instansiyaya şikayət etmək üçün müddət bitsin. Məsələn, 84 saylı Füzuli seçki dairəsində namizədliyini qeydiyyata alınmaq üçün müraciət edən İsmayılov Bayaz Ədil oğluna protokoldan çıxarışı 20 noyabr 2009-cu il tarixdə dairə seçki komissiyasından təqdim ediblər ancaq protokolda isə 17 noyabr 2009-cu il tarix qeyd edilib.

Seçki Məcəlləsin 112-ci maddəsinə əsasən vətəndaşlar seçki pozuntularından yuxarı seçki komissiyalarına 3 gün müddətində şikayət verə bilərlər. Ancaq MSK-ya təqdim olunan şikayətlər bəzi hallarda araşdırılmayıb. Məsələn, Müsavat Partiyası üzvlərinə Bərdə şəhərində olan təzyiqlərlə bağlı MSK-ya şikayətlə müraciət etsədə, MSK-nın Ekspert Qrupu şikayətin onun səlahiyyətlərinə aid olmamasını əsas gətirərək baxılmaq üçün qəbul etməyib.
Həmçinin MSK-ya seçici imzalarının toplanması zamanı polis orqanları və yerli icra hakimiyyəti orqanları nümayəndələrinin müdaxilələri, o cümlədən dairə seçki komissiyalarının fəaliyyəti ilə bağlı şikayətlər təqdim olunub. Məsələn, Ağdam rayonu Böyük Bəhmənli kənd sakini Əliyeva Gülşən Ərşad qızı, Sabirabad rayonu Qalağayın kənd sakini Əliquliyev Elxan Hacı oğlu, İsmayıllı rayonu Tircan kənd sakini Abdulov Mirzalı Fərzalı oğlu və digər şəxslərin MSK-ya ünvanlanan şikayətlərə müvafiq müddətdə cavab bildirilməyib.
SMDT ilə əməkdaşlıq edən müşahidəçilərin verdiyi məlumatlara görə, seçki hüquqları pozulan bir çox şəxslər əksər hallarda yerli icra strukturları və polisin təzyiqlərindən çəkinərək, MSK-ya şikayət vermək istəməyiblər.

Müşahidələrə əsasən bəzi dairə və məntəqə seçki komissiyaları əksər hallarda iş günü olmasına baxmayaraq, fəaliyyət göstərməyib. Bəzi hallar üzrə məlumatlar aşağıdakılardır:

● Oktyabrın 18-də 44 saylı Sumqayıt-Abşeron seçki dairəsinin 32 saylı məntəqəsi saat 17.00-da bağlı olub.
● Noyabrın 9-da 37 saylı Nizami birinci Seçki Dairəsinin 5 və 6 saylı seçki məntəqələri saat 15.00dan 16.00-dək bağlı olub.
● Noyabrın 10-da 67-saylı Cəlilabad şəhər seçki dairəsinin 1, 3, 4, 5 saylı məntəqələri saat 10.20-dən 15.30-dək bağlı olub.
● Noyabrın 11-də 73 saylı Lənkəran şəhər seçki dairəsinin 11, 12, 13 saylı məntəqələri bağlı olub.
● Noyabrın 17-də 74-saylı Lənkəran kənd seçki dairəsinin 35-saylı məntəqəsi bağlı olub.
● Noyabr 16-da 37 saylı Nizami birinci Seçki Dairəsinin 11 saylı məntəqəsində saat 13.30-dan 15.00-dək ancaq komissiya sədri iş yerində olub.
● Noyabrın 17-də 2009-cu il tarixdə 88 saylı Göyçay seçki dairəsinin 19 saylı seçki məntəqəsi saat 15.00-dan 17.30-dək bağlı olub.

V. NAMİZƏDLƏRİN İRƏLİ SÜRÜLMƏSİ VƏ QEYDİYYATI
Seçki Məcəlləsinin 53.1-ci maddəsinə əsasən namizəd öz təşəbbüsü ilə və ya aktiv seçki hüququ olan seçicilər tərəfindən irəli sürülə bilər. Ancaq ərazisində namizədin dəstəklənməsi üçün zəruri olan imzaların yığıldığı və namizədin qeydə alınmasının nəzərdə tutulduğu müvafiq seçki komissiyasına bu barədə bildiriş göndərməlidir. Namizədin irəli sürülməsini həmçinin siyasi partiya və ya siyasi partiyalar bloku tərəfindən həyata keçirə bilər. (Seçki Məcəlləsi maddə 54.1). Müvafiq seçki ərazisi üzrə bələdiyyə üzvlüyünə namizəd kimi qeydə alınmaq üçün namizədliyi irəli sürülmüş hər bir vətəndaş: əhalisi 99.999-dan çox olan ərazidə — 150, əhalisi 49.999-dan çox olan ərazidə — 100, əhalisi 19.999-dan çox olan ərazidə — 75, əhalisi 9.999-dan çox olan ərazidə — 50, əhalisi 4.999-dan çox olan ərazidə — 30, əhalisi 4.999-dan az olan ərazidə — 15 seçici imzası toplayıb.

Qeyd edək ki, namizədlərin irəli sürülməsi və qeydiyyatı prosesi 8 oktyabr 2009-cu ildə başlayıb və 23 noyabr 2009-cu ilədək davam edib.

Rəsmi məlumata görə 23 dekabr 2009-cu ildə keçiriləcək bələdiyyə seçkilərində 31 min 861 namizəd qeydə alınıb. Bu namizədlər 1718 bələdiyyədə olan 15 682 bələdiyyə üzvlüyünə iddia edib. Qeyd edək ki, bələdiyyə seçkiləri ilə bağlı 35 076 nəfərin namizədliyi təsdiq edilib. Dairə Seçki Komissiyaları 3215 nəfərin namizədliyini qeydə almaqdan imtina edib.

Qeydə alınan şəxslərin 14 min 647 nəfərinin seçkilərə namizədliyini özü tərəfindən, 147 nəfərin namizədliyi isə təşəbbüs qrupları tərəfindən irəli sürüb. Yeni Azərbaycan Partiyası 15 388, Ana Vətən Partiyası 120, Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası 223, Müsavat Partiyası 125, Demokratik Azərbaycan Dünyası Partiyası 76, Ümid Partiyası 375, Kommunist Partiyası 7, Azərbaycan Vətənpərvərlər Partiyası 4, Sosial Rifah Partiyası 8, Sosial Demokrat Partiyası 1, Liberal Demokrat Partiyası 4, Müasir Müsavat Partiyası 22, Demokratik İslahatlar Partiyası 72, Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası 238, Böyük Quruluş Partiyası 385, Vətəndaş Birliyi Partiyası 31, Vətəndaş və İnkişaf Partiyası 1, Milli Demokrat 10 namizəd irəli sürüb.

Seçkilərdə iştirak edən namizədlərin partiya mənsubiyyətinə gəldikdə onların 17 688-i Yeni Azərbaycan, 35-i Milli İstiqlal, 292-si Ana Vətən, 306-sı Vətəndaş Həmrəyliyi, 130-u Müsavat, 134-ü Demokratik Azərbaycan Dünyası, 3-ü Yaşıllar, 348-i Ümid, 74-ü Kommunist, 1-i Milli Demokrat, 16-sı AVP, 1-i DSP, 164-ü Sosial Rifah, 5-i Liberal, 2-si Sosial Demokrat, 38-i Xalq Cəbhəsi, 8-i Vəhdət, 4-ü Liberal Demokrat, 26-sı Demokrat, 28-i Ədalət, 2-si MVP, 31-i Müasir Müsavat, 1-i Tərəqqi, 75-i ADİSP, 264-ü Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi, 381-i Böyük Quruluş, 17-si Vətəndaş Birliyi, 39-u Klassik Xalq Cəbhəsi, 25-i Vətəndaş və İnkişaf, 10-u Milli Demokrat partiyalarının üzvləridir. Seçkilərə 11 331 nəfər bitərəf qatılıb. Namizədlərin 382 nəfəri isə partiya mənsubiyyətini göstərməyib.

2004-cü ildə keçirilmiş bələdiyyə seçkilərdən fərqli olaraq hazırkı bələdiyyə seçkilərində namizədlərin irəli sürülməsi çoxlu sayda qanun pozuntuları ilə müşayiət olunub. SMDT-nin müşahidələri göstərir ki, qanun pozuntuları əsasən bələdiyyələrə namizədliyini irəli sürən müxalifət partiyasının üzvlərinə qarşı baş verib. Bəzi dairələrdə namizədliyini verən müxalifət nümayəndələrinin sənədləri müxtəlif bəhanələrlə qəbul edilməyib.
Bəzi seçki dairələrində sənədlərini təqdim edən namizədlərin imza vərəqələrini heç bir səbəb göstərilmədən qeydiyyat gününə bir gün qalmış qəbul edib. Məsələn, 98 saylı Şəmkir şəhər dairə seçki komissiyası noyabr 12-də saat 21 radələrində namizədlərin imza vərəqələrini qəbul edib.

Bələdiyyə seçkiləri üzrə namizədlərin irəli sürülüməsi və qeydiyyatı prosesi üzrə müşahidələr üzrə məlumatlar:

● Oktyabrın 17-də 59 saylı Salyan seçki dairəsi ADP-nin fəal üzvləri olan Hüseynov Mahir və Hüseynov Mübarizin namizədlik üçün sənədlərini qəbul etməkdən imtina edib, dairədən bu həmin günün şənbə istirahət olması ilə əsaslandırılib.

● 84 saylı Füzuli seçki dairəsinə Füzuli rayon Böyük Bəhmənli bələdiyyəsi üzrə namizədliyini irəli sürən Əliyeva Gülşən Ərşad qızının namizədliyi qeydə almayib. Səbəb kimi isə namizədinin təqdim etdiyi sənədlər arasında şəxsiyyət vəsiqəsinin sürətinin olmaması əsas götürülübdü.

● 6 saylı Culfa-Babək dairə seçki komissiyası namizədlərin qeydə alınması üçün tələb olunan sənədləri 12 noyabr 2009-cu il tarixdə qəbul etsə də, 13 noyabr sənədləri geri qaytarıb. Əsas kimi sənədlərin səhv olması göstərilib və DSK tərəfindən qeyd edilib ki, Naxçıvan Muxtar Respublikasında yaşayan müsavatçılar üçün protokolların Müsavat Partiyası Naxçıvan təşkilatı tərəfindən verilməlidir.

● 84 saylı Füzuli seçki dairəsindən Böyük Bəhmənli bələdiyyəsi üzrə namizədliyini irəli sürən Əliyeva Gülşən Ərşad qızının imza vərəqələrində oxşarlığın olunması səbəbi ilə namizədliyini qanunsuz olaraq qəbul etməyib və dairə üzvlərinin iclasda qəbul etdikləri qərarla ona əlavə olan cədvəl arasında uyğunsuzluqlar olub.

● 82 saylı Ağcəbədi və 83 saylı Ağcəbədi-Ağdam dairə seçki komissiyalarına namizədliklərini qeydə alınmaq üçün vermiş Müsavat partiyasının üzvlərinə imza vərəqələri imzatoplama kampaniyasının bitməsinə bir gün qalmiş veriblər və nəticədə sənədlərini təqdim etmiş 65 partiya üzvündən yalnız 5 nəfəri imza toplayaraq sənədlərini müvafiq DSK-lara təqdim edib.

● Noyabrın 13-də 64 saylı Sabirabad ikinci dairə seçki komissiyasının sədri İmanov Şükür iş vaxtı seçki dairəsində olmayıb. Sonra Müsavat partiyasının Ulacalı kənd bələdiyyəsinə namizədi Muradov Əjdər, Güdəcuhur kənd bələdiyyəsinə namizədi Əliyev Mirzəağa və Muğangəncəli kənd bələdiyyəsinə namizədi Səfiyev Məhəmmədin sənədlərini heç bir səbəb göstərmədən qəbul etməyib.

● Noyabr 12-də 63 saylı Sabirabad birinci seçki dairəsinin sədri Məstalı Nuriyev Surra kənd bələdiyyəsinə namizədliyini AXCP-dən irəli sürən Əsədov Qismət Qüdrət oğlunun namizədliyini bitərəf kimi qeydə alıb.

● Noyabr 12-də 98 saylı Şəmkir şəhər dairə seçki komissiyası saat 21 radələrində namizədlərin imza vərəqələrini qəbul edib. 99 saylı Şəmkir kənd dairə seçki komissiyası isə bu günə qədər də Müsavat Partiyasının namizədlərinin təsdiq olunması üçün vermək istədikləri sənədləri qəbul etməyib.

● Azərbaycan Beynəlxalq Bankının Salyan fillialında bələdiyyə seçkilərinə namizədlərdən bank hesabı açmaq üçün qanunsuz olaraq 10 AZN məbləğində pul tələb olunub.

● 110 saylı Zaqatala seçki dairəsində Müsavat partiyasının namizədlərinin sənədləri dairə seçki komissiyası tərəfindən qəbul olunmayıb. Kənd yerində yaşayan namizədlərdən onlara ayrılmış payı bəlli torpaqlardan əldə etdikləri gəlirlər haqqında arayış tələb olunur. Payı bəlli torpaqlardan heç bir gəlir əldə edə bilməyən vətəndaşlar üçün belə arayışların alınması problemə çevrilib. Ərazi icra nümayəndələri müxtəlif bəhanələrlə belə arayışları verməkdən imtina ediblər. Buna görədə namizədlər sənədlərini DSK-ya verə bilməyiblər.

● Noyabrın 13-də 18 saylı Nərimanov-Nizami dairə seçki komissiyasından Nizami rayon bələdiyyəsinə namizəd ADP-nin üzvü İsmayilov Nurəddinin namizədliyini imzalarda şübhəli məqamlar olduğunu əsas gətirərək qeydiyyata almayıb.

VI.TƏZYİQLƏR

Bələdiyyə seçkilərinin ilkin mərhələsində qeydə alınan ən ciddi və kobud qanun pozuntuları namizədliyini irəli sürən müxalif partiyaların nümayəndələrinə və onların yaxınlarına qarşı olan təzyiqlər olub. Namizdlərin irəli sürülməsi və qeydiyyatı mərhələsində əsasən namizədliyini geri götürmək üçün namzədlərə təzyiqlər edilib.

Seçkilərin bu mərhələsində qeydə alınmış təzyiq halları ilə bağlı məlumatlar:

● Noyabrın 14-də 59 saylı Salyan seçki dairəsindən Sarvan kənd bələdiyyəsinə namizəd, Demokrat Partiyasının üzvü Alim Həsənova kənd icra nümayəndəsi Ağalarov Əlipənah tərəfindən namizədliyini geri götürməsi üçün təzyiq edilib.

● Noyabrın 19-da 63 sayli Sabirabad birinci seçki dairəsindən Kürkəndi kənd bələdiyyəsi üzrə Xalq Cəbhəsi Partiyasından olan namizəd Balamirzə Fətiyevə namizədliyini bitərəf kimi verməsi təklif olunub. Ancaq Fətiyev bundan imtina etdikdə, onun namizədliyi qeydə alınmayıb.

● 70 saylı Masallı şəhər seçki dairəsindən Musaküçə kənd bələdiyyəsinə namizədliyi Müsavat Partiyası tərəfindən irəli sürülən Qəmbərov Yusif Kərəməli oğluna və İbrahimov Nabuq Həsən oğluna Musaküçə kənd icra nümayəndəsi Şəmsəddin Teymurov tərəfindən namizədliklərindən imtina etmələri üçün təzyiqlər edilib.

● Noyabrın 12-də 60 saylı Salyan-Neftçala seçki dairəsindən Qaracala kənd bələdiyyəsi üçün namizədliyini irəli sürən Demokrat Partiyasının üzvü Faiq Nuriyevə kənd icra nümayəndəsi Elyoldaş Hüseynov tərəfindən təzyiq edilib

● 60 saylı Salyan-Neftçala dairə seçki komissiyasının Aşağı Noxudlu kənd bələdiyyəsinə namizədliyi qeydə alınmış ADP üzvü Xudayev Məhərrəmə və onun atasına kənd icra nümayəndəsi Kamran Səmədov namizədliyini geri götürmədiyi üçün hədələyib.

● 63 saylı Sabirabad birinci seçki dairəsindən Qalağayın bələdiyyəsinə Müsavat partiyası tərəfindən namizədliyi irəli sürülmüş Elxan Əliquliyevə təzyiq olub. Belə ki, kənd icra nümayəndəsi Zülfəli Musayev 9 noyabr 2009-cu il tarixində evinə gələrək onu namizədliyini geri götürməsi üçün təzyiq edilib.

● 67 saylı Cəlilabad seçki dairəsindən Vətəndaş və İnkişaf Partiyası tərəfindən Təzəkənd bələdiyyəsinə namizədliyini irəli sürən Eyvazov Yadullaya, Abşabad kənd bələdiyyəsinə namizədliyini irəli sürən İlham Salayevə ərazi icra nümayəndəliyi və kənd polis nümayəndəsi tərəfindən təzyiqlər olub.

● Masallıda bələdiyyə üzvlüyünə namizədlər Çingiz Həşimov və oğlu Yavər Həşimova rayonun icra başçısı Qəzənfər Ağayev tərəfindən təzyiqlər olunub. Bu fakt YAP-dan həmin dairədən deputat seçilmiş Əhəd Abıyev tərəfindən də təsdiqlənib.

● Salyanda bələdiyyə üzvlüyünə namizədliyini Klassik Xalq Cəbhəsi Partiyası üzvü kimi irəli sürən Vaqif Hacıyevin imza vərəqələrinin sürətləri dairə seçki komissiyasından qanunsuz olaraq rayon icra başçısına verilib. İcra başçısının göstərişi ilə imza verən aşağıdakı şəxslərə - Səfərova Gülnaz Nazim qızı, Xurşudova Sevil Kərim qızı və Hüseynova Şəlalə Abbas qızına təzyiqlər edilib. Onlar işlədikləri dövlət müəsisələrindən çıxarılacaqları ilə hədələnərək, öz imzalarından imtina etməyə məcbur ediliblər.

● 95 saylı Tərtər seçki dairəsindən Ümid Partiyası tərəfindən namizədliyi irəli sürülən Əskipara kənd sakini Babayev Nazimə, Hüseynli kənd sakini Əhmədov Habilə rayon icra hakimiyyətinin tapşırığı əsasında müvafiq kənd nümayəndəsi və sahə müvəkkilləri tərəfindən müxtəlif hədələrlə təhdid və təzyiq olunaraq dairə seçki komissiyalarında namizədliklərini geri götürülməsi barədə məcburi ərizə yazdırılıb.

VII. NƏTİCƏLƏR VƏ TÖVSİYYƏLƏR

SMDT 23 dekabr 2009-cu ildə keçiriləcək bələdiyyə seçkilərinin ilk mərhələsini ümumiləşdirərək, aşağıdakı nəticələrə gəlir:

● Ölkədə bələdiyyə seçkiləri qabağı siyasi mühit azad və demokratik qaydada seçkilərin keçirilməsi üçün normal şəraiti təmin etməyib. Bələdiyyə seçkiləri ərəfəsində sərbəst toplaşmaq azadlığı, siyasi fəaliyyət imkanları, söz və mətbuat azadlığının təmin olunması yönündə dəyişikliklər baş verməyib.

● Mərkəzi Seçki Komissiyası öz fəaliyyətini texniki cəhətdən qanunauyğun qaydada və müddətdə həyata keçirib. Ancaq namizədlərin irəli sürülməsi və qeydiyyatı prosesində Dairə Seçki Komissiyalarının fəaliyyətində ciddi qanun pozuntuları qeydə alınıb və bu cür halarla bağlı MSK-nın reaksiyası adevkat olmayıb.

● Bələdiyyə seçkilərində əksər siyasi partiyaların hazırlığı və iştirakının səviyysəsi zəif olub. Eyni zamanda yerli icra hakimiyyətləri siyasi partiyaların seçki prosesində iştirakının süni olaraq azaldılması yönündə təzyiqlərə rəvac verərək, seçki prosesinə qeyri-qanuni müdaxilə ediblər.

● Bələdiyyələrə namizədliklərini irəli sürən müxalif siyasi partiya üzvlərinə təzyiqlər olub. Təzyiqlər müxalif siyasi partiya üzvlərinə həm namizədliklərini irəli sürmə, həm də imzatoplama vaxtı qeydə alınıb.

SMDT 23 dekabr 2009-cu ildə keçiriləcək bələdiyyə seçkilərinin ilk mərhələsinin nəticələrinə əsasən aşağıdakıların həyata keçirilməsini təklif edir:

● Bələdiyyə seçkiləri ərəfəsində namizədlərin irəli sürülməsi və qeydiyyatı zamanı qeydə alınmış qanun pozuntularının araşdıırlması yönündə müvafiq tədbirlər həyata keçirilməlidir;

● Seçki hüququnu pozan bütün şəxslər, xüsusən də yerli icra strukturlarının nümayəndələri məsuliyyətə cəlb edilməli və cəzalandırılmalıdır;

● Bələdiyyə seçkilərinin növbəti mərhələlərində - seçkiqabağı təbliğat və seçki günü seçki iştirakçılarına sərbəst və azad seçki mühitinin yaradılması, sərbəst toplaşmaq, söz və mətbuat azadlığının təmin olunması, habelə seçki prosesinə kənar müdaxilələrin baş verməməsi və seçkiqabağı ictimai müzakirələr üçün şərait yaradılmalıdır;

Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzinin İdarə Heyəti
25 noyabr, 2009-cu il

SMDT bölgələrdə Vətəndaş Forumları keçirib

2009-11-25T17:13:00.000+04:00

Vətəndaş Forumlarında əhalinin seçki proseslərinə marağının azalması vurğulanıb

Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzi (SMDT) 23 dekabr Bələdiyyə Seçkilərinə hazırlıqla əlaqədar Vətəndaş Forumlarını keçirməyə başlayıb. Bu məqsədlə, SMDT icraçı direktoru Bəşir Süleymanlı Mingəçevir və Göyçay şəhərlərində keçirilən Vətəndaş Forumlarında iştirak edib.

Noyabr 23-də Mingəçevir şəhərində keçirilən Vətəndaş Forumunda bələdiyyə seçkilərinə hazırlıq, namizədlərin irəli sürülməsi və qeydiyyatı məsələləri müzakirə olunub. Bəşir Süleymanlı bələdiyyə seçkilərində namizədlərin qeydə alınması mərhələsi barədə iştirakçılara məlumat verib. Vətəndaş və İnkişaf Partiyasının Mingəçevir şəhər təşkilatının rəhbəri Natiq Hüseynov seçicilərin bələdiyyə seçkilərinə olan inamsızlığını bələdiyyələrin fəaliyyətsizliyi və icra hakimiyyəti tərəfindən səlahiyyətlərinin mənimsənilməsi ilə əlaqələndirib. Müsavat Partiyasından bələdiyyə seçkilərinə namizəd kimi qeydə alınan Ağahüseyn Mahmudbəyli Müsavat partiyasından olan 6 namizədə güclü təzyiqlərin edildiyi və nəticədə, 4 namizədin öz namizədliyini geri götürdüyünü bildirib. SMDT könüllüsü Bəliyar Baxışov isə bələdiyyələr, eləcə də bələdiyyə seçkiləri ilə bağlı əhalinin maarifləndirilməsinə ehtiyacın olduğunu deyib. Vətəndaş Forumunda könüllülər, bələdiyyə üzvləri, siyasi partiya nümayəndələri və QHT üzvləri olmaqla, 22 nəfər iştirak edib.

Noyabr 24-də Göyçay şəhərində keçirilən Vətəndaş Forumunda Bəşir Süleymanlı bələdiyyələr, onlara keçirilən seçkilər, SMDT-nin bu istiqamətdə fəaliyyəti və müşahidəçilik institutunun müsbət tərəfləri barədə iştirakçılara məlumat verib. Məktəb müəllimi Telman İsmayılov bələdiyyə seçkilərində təzyiqlərdən söhbət açaraq, təzyiqlərin bir mərkəzdən idarə olunduğunu bildirib. Göyçay Bələdiyyəsinin üzvü Əlimövsüm Rəhimov bələdiyyələrlə bağlı qanunların işləməməsindən narahat olduğunu qeyd edib. AXCP nümayəndəsi Səmid Məmmədov seçki prosesində qanun pozuntularından söhbət açaraq, seçkilərə namizədlərin icra hakimiyyəti tərəfindən əvvəlcədən təyin edildiklərini və bunun nəticə etibarı ilə əhalidə seçkilərə marağın azalmasına təsir etdiyini vurğulayıb. Göyçayda keçirilən Forumda siyasi partiya nümayəndələri, bələdiyyəyə namizədlər və bələdiyyə üzvləri olmaqla 24 nəfər iştirak edib.
Vətəndaş Forumları Kanada səfirliyinin maliyyə və texniki dəstəyi ilə həyata keçirilir.

Xatırladaq ki, SMDT-ni 14 may 2008-ci ildə dövlət qeydiyyatı Ədliyyə Nazirliyinin iddiası əsasında Xətai rayon məhkəməsində ləğv edilmiş Seçki Monitorinq Mərkəzinin üzvləri təsis ediblər. SMDT-nin əsas məqsədi Azərbaycanda azad və ədalətli seckilərin kecirilməsi, vətəndaşların dovlət idarəetməsində və demokratiyanın inkişafı prosesində fəal iştirakına yardım etməkdir.

SMDT yenidən Ədliyyə Nazirliyinə müraciət edəcək

2009-11-20T10:49:00.000+04:00

ENEMO çərçivəsində müşahidəçi olmaq istəyən şəxslər öz ölkələrində müşahidəçilik təcrübəsinə malik olmalıdır

Bü günlərdə Kosovanın paytaxtı Priştinada Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzinin (SMDT) üzvü olduğu Avropada Seçki Monitorinqi Təşkilatları Şəbəkəsinin (ENEMO) Baş Assambleyasının iclası keçirilib. İclasda ENEMO-ya yeni üzvlərin qəbulu, növbəti il üçün planlaşdırılan müşahidə missiyası və icra strukturlarının seçilməsi ilə bağlı məsələlər müzakirə olunub. ENEMO üzvləri beynəlxalq müşahidə missiyalarının təşkili ilə bağlı bir sıra təlimatlar qəbul ediblər. Qəbul olunmuş yeni təlimata əsasən ENEMO çərçivəsində beynəlxalq müşahidə missiyasında yalnız öz ölkələrində seçki müşahidəçiliyində iştirak etmiş şəxslər cəlb oluna bilər. Bununla yanaşı Albaniya, Qazaxstan və Moldovadan yerli QHT-lər ENEMO-ya üzv olub və bununla da üzv təşkilatların sayı 17 ölkə üzrə 22-yə çatıb.

Noyabrın 19-da isə SMDT-nin Ümumi yığıncağı keçirilib. Yığıncaqda SMDT-nin qeydiyyat sənədlərinin hazırlanıb növbəti dəfə dövlət qeydiyyatı üçün Ədliyyə Nazırliyinə təqdim edilməsı qərara alınıb. Yığıncaqda həmçinin Anar Məmmədli yenidən SMDT-nin sədri, Bəşir Süleymanlı isə icraçı direktor seçilib.

Xatırladaq ki, SMDT-ni 14 may 2008-ci ildə dövlət qeydiyyatı Ədliyyə Nazirliyinin iddiası əsasında Xətai rayon məhkəməsində ləğv edilmiş Seçki Monitorinq Mərkəzinin üzvləri təsis ediblər.

«Seçki pozuntuları sifarişlə həyata keçirilir»

2009-11-16T16:08:00.000+04:00

Noyabrın 13-də bələdiyyə seçkilərində imzatoplama kampaniyası başa çatdı.

Mərkəzi Seçki Komissiyasının (MSK) məlumatına əsasən, 1718 bələdiyyə üzrə 35 mindən çox şəxs namizədliyini irəli sürüb. Onlardan hələ ki, 28 mini qeydə alınıb. Qeydə alınanların 19 minə qədəri partiya üzvüdür. Onların da 14 mini bir partiyaya-hakim YAP-a, qalan 5 min nəfər isə 30 partiyaya mənsubdur.

«Panorama» verilişində Azərbaycanda Vətəndaş Cəmiyyətinin İnkişafına Yardım Assosiasiyasının nümayəndəsi Məhərrəm Zülfüqarlı YAP-ın üstünlüyünü bir sıra amillərlə izah edib. Onun fikrincə, hər şeydən əvvəl müxalifət partiyaları zəifdir. Başqa tərəfdən, Seçki Məcəlləsi partiya siyahılarından seçkiyə qatılmanı xeyli çətinləşdirir.

Məhərrəm Zülfüqarlı deyir ki, YAP maliyyə və inzibati imkanlarından istifadə edərək çətinlikləri asanlıqla dəf edə bilər. Üstəlik, o hesab edir ki, yerlərdə müxalifət üzvlərinə yaradılan çətinliklər də YAP-ı şəksiz qalibə çevirir:

«Ancaq mən bütün təzyiqlərə görə yalnız hakimiyyəti qınamaq istəməzdim. Gərək vətəndaşlar da fəal olsunlar və öz hüquqları uğrunda axıra kimi mübarizə aparsınlar…».

Seçki Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzinin üzvü Bəşir Süleymanlı isə sadə insanlarda bir elə də günah görmür:

«Bu insanlar neçə ildir seçkilərə qatılıb öz namizədlərini verirlər. Ancaq görəndə ki, seçki yolu ilə heç nəyi dəyişmək olmur, ruhdan düşürlər. Təzyiqlərin, repressiyaların qarşısını hakimiyyət ala bilər. Ancaq mən bu istiqamətdə hər hansı bir addım görmürəm».

Bəşir Süleymanlı düşünür ki, bələdiyyə seçkilərində təzyiqlərlə bağlı sifariş mərkəzdən gəlir. Məqsəd həm parlament seçkiləri ərəfəsində müxalifətin güclənməsinə yol verməmək, həm də arzuedilməz şəxslərin seçilməsinin qarşısını almaqdır.

Məhərrəm Zülfüqarlı isə təzyiqlərlə bağlı yuxarı orqanlardan sifariş verilməsini istisna etməsə də, başlıca günahı yerli məmurlarda görür:

«Ola bilsin, yuxarıdan deyirlər ki, saçın kəpəyini və ya saçın özünü azaldın. Ancaq yerli məmurlar saç əvəzinə baş kəsirlər…».

Bələdiyyə namizədlərinə efir verilmədi

2009-11-16T15:18:00.000+04:00

Bələdiyyə seçkilərinin təbliğat-təşviqat kampaniyasında iştiraka dair kütləvi informasiya vasitələrinin müraciətləri üçün müəyyən olunan vaxt qurtardı. MSK-nın mətbuat xidmətindən APA-ya verilən məlumata görə, müəyyən olunmuş müddətdə quruma “Azərbaycan”, “Respublika”, “Azad Azərbaycan”, “Səs”, “Yeni Müsavat”, “168 saat”, “Üç nöqtə” qəzetləri, APA, “Riyad media”, agentlikləri, “Lent.az” portalı, İctimai Televiziya və İctima Radio Yayımları Şirkəti müraciət edib.
Seçki Məcəlləsinin 78.1-ci maddəsinə əsasən seçkilərin təbliğa-təşviqat kampaniyasında iştirak etmək niyyətində olan KİV seçkilərin təyin olunması ilə bağlı qərar dərc edildikdən sonra 35 gün müddətində reklam qiymətləri haqda MSK-ya bildiriş göndərməli və bunu öz səhifəsində yerləşdirməlidir. Bu tələbi yerinə yetirməyən KİV-in təbliğat kampaniyasına qoşulması qanunsuz sayılacaq. Deməli, aydın olur ki, namizədlərin öz hesabına televiziyadan təbliğat qurmaq imkanı əldən çıxdı. Bəs televiziyaların bu addımı hansı səbəbdən irəli gəlib.
“Space” kanalı bildirib ki, bu kanal heç vaxt bələdiyyəyə namizədlərə efir verməyib və bu ənənəni pozmaq fikrində də deyil. ATV kanalı da bələdiyyə namizədlərini efirinə buraxmayacaq. (“Azadlıq” 14 noyabr 2009)

Namizədlərin qeydiyyatı Noyabrın 23-də başa çatacaq

2009-11-16T15:12:00.000+04:00

13 noyabrın, saat 18-də bələdiyyə seçkilərində iştirak etmək üçün götürülən imza vərəqələrinin və digər seçki sənədlərinin Mərkəzi Seçki Komissiyasına təqdim olunması başa çatıb. Namizədlərin qeydiyyatı isə bundan 10 gün sonra yekunlaşacaq.
“Media forum” saytına danışan Mərkəzi Seçki Komissiyası mətbuat xidmətinin rəhbəri Azər Sarıyev bildirib ki, noyabrın 25-də təşviqat kampaniyasının rəsmi startı veriləcək. Kampaniya 28 gün çəkərək dekabrın 21-də başa çatacaq.
Namizədlərin qeydiyyatı başa çatdıqdan sonra MSK ölkə üzrə bələdiyyələrin yarısından çoxunda namizədləri qeydə alınmış partiya və blokların siyahısını müəyyənləşdirəcək. Ölkə üzrə bələdiyyələrin yarısından çoxunda namizədləri qeydə alınmış partiya və bloklar İctimai Televiziya və Radioda pulsuz efir vaxtından istifadə edəcəklər. Seçki Məcəlləsinə görə, efir vaxtı 3 saatdan az olmamalıdır. Ayrılan müddət televiziyada pulsuz təşviqat hüququ qazanan partiya və bloklar arasında bərabər şəkildə bölünəcək. Bu partiya və blokların təsisçiləri dövlət orqanları olan və ya büdcədən maliyyələşən 4 nəşrdə - “Azərbaycan”, “Xalq qəzet”, “Respublika” və “Bakinski raboçi”də də pulsuz təşviqat aparmaları mümkün olacaq.
Ölkə üzrə bələdiyyələrin yarıdan çoxunda namizədləri olmayan siyasi partiya və bloklar isə ancaq ödənişli təbliğat apara bilərlər. Lakin A.Sarıyev ödənişli təbliğatı çətinləşdirən bir nüansı açıqlayıb: “Biz vaxtında elan vermişdik ki, bələdiyyə seçkilərində ödənişli əsaslarla reklam vermək istəyən KİV MSK-ya rəsmi bildiriş təqdim etməlidir. Bu günə qədər heç bir televiziya, qəzet, agentlik MSK-ya bildiriş təqdim etməyib. Noyabrın 12-də bildirişin təqdim olunma vaxtı bitir. O zamana qədər bildiriş təqdim etməyən KİV bələdiyyə seçkiləri ilə bağlı ödənişli reklam verə bilməyəcək”. A.Sarıyevin sözlərinə görə, bu, pulsuz reklama yer ayıracaq İTV-yə də aiddir: “Onlar da ödənişli reklam vermək istəyirlərsə, ayın 12-dək MSK-ya bildiriş təqdim etməlidirlər”.
MSK-nın noyabrın 9-u axşama olan rəsmi məlumatına görə, artıq 1700 bələdiyyə üzrə 22 851 nəfərin namizədliyi qeydə alınıb. Namizədlikləri qeydə alınan şəxslərdən 5972 nəfəri bitərəfləri, digərləri isə 24 siyasi partiyanı əhatə edirlər. 22 siyasi partiya rəsmi olaraq seçki marafonuna qoşularaq bələdiyyə üzvlüyünə namizədlərini irəli sürüb.
Dekabrın 23-də keçiriləcək seçkilərdə 1718 bələdiyyə üzrə 15 682 bələdiyyə üzvü seçilməlidir

1718 bələdiyyə üzrə 35 min 76 nəfərin namizədliyi təsdiq edilib.

2009-11-16T14:44:00.000+04:00

Namizədlərin qeydə alınması üçün seçki sənədlərinin təqdimedilmə müddəti başa çatıb. Mərkəzi Seçki Komissiyasının mətbuat xitmətindən bildiriblər ki, Azərbaycan Respublikası Seçki Məcəlləsinin 58-ci maddəsinin tələbinə əsasən, namizədliyin qeydə alınması üçün seçki sənədlərinin dairə seçki komissiyalarına (DSK) təqdim edilməsi üçün müəyyən olunan müddət 13 noyabr, saat 18.00 –da başa çatıb. Qeyd olunan vaxta qədər 1718 bələdiyyə üzrə 35 min 76 nəfərin namizədliyi təsdiq edilib. Namizədliyi təsdiqlənən şəxslərin 34 min 699 nəfəri dairə seçki komissiyalarından imza vərəqələri alıb, həmin şəxslərdən 32 min 32 nəfəri isə namizədliklərinin qeydə alınması üçün imza vərəqələrini və digər zəruri seçki sənədlərini müvafiq dairə seçki komissiyalarına təqdim ediblər. Artıq 1718 bələdiyyə üzrə 28 min 515 nəfərin namizədliyi qeydə alınmışdır. Qeydə alınmış namizədlərin 14 min 506 nəfəri ali təhsilli, 5 min 900 –ü qadındır.
Namizədlikləri qeydə alınan şəxslərdən 9 min 253 nəfəri bitərəfləri, digərləri isə 30 siyasi partiyanı təmsil edirlər. 22 siyasi partiya isə rəsmi olaraq seçki marafonuna qoşularaq bələdiyyə üzvlüyünə namizədlərini irəli sürmüşdür. Bu partiyalardan 19-nun irəli sürdüyü namizədlər DSK-lar tərəfindən qeydə alınmışdır.
Xatırladaq ki, builki seçkilərdə 1718 bələdiyyə üzrə 15 min 682 bələdiyyə üzvü seçilməlidir. Mərkəzi Seçki Komissiyasının rəsmi internet səhifələrinə (www.msk.gov.azl; www.cec.gov.az; www.infocenter.gov.az;) müraciət etməklə bələdiyyə üzvlüyünə namizədlərin irəli sürülməsi və qeydiyyatı barədə məlumat əldə etmək mümkündür.

MÜŞAHİDƏ

2009-11-10T17:40:00.000+04:00

Bələdiyyə üzvlüyünə namizədlərin irəli sürülməsi və qeydə alınması davam edir. Noyabrın 9-dək 1718 bələdiyyə üzrə 32 min 933 nəfərin namizədliyi təsdiq edilibdir

Mərkəzi Seçki Komissiyasının mətbuat xidmətindən bildiriblər ki, namizədliyi təsdiqlənən şəxslərin 32 min 86 nəfəri dairə seçki komissiyalarından imza vərəqləri alıb, həmin şəxslərdən 27 min 53 nəfəri isə namizədliklərinin qeydə alınması üçün imza vərəqələrini və digər zəruri seçki sənədləri müvafiq dairə seçki komissiyalarına təqdim ediblər. Artıq 1700 bələdiyyə üzrə 22 851 nəfərin namizədliyi qeydə alınıbdır. Qeydə alınan namizədlərin 12 min 70 nəfəri ali təhsilli şəxslərdir. Namizədliyi qeydə alınan şəxslərin 4962-si qadınlardır.
Namizədlikləri qeydə alınan şəxslərdən 5972 nəfəri bitərəfləri, digərləri isə 24 siyasi partiyanı əhatə edir. 22 siyasi partiya isə rəsmi olaraq seçki marafonuna qoşularaq bələdiyyə üzvlüyünə namizədlərini irəli sürüb. Bu partiyalardan 13-nün irəli sürdüyü namizədlər DSK-lar tərəfindən qeydə alınıb.
Xatırladaq ki, builki seçkilərdə 1718 bələdiyyə üzrə 15 682 bələdiyyə üzvü seçilməlidir

SEÇKİ BÜLLETENLƏRİNİN SAYI MÜƏYYƏNLƏŞİB, FORMASI TƏSDİQLƏNİB

Dekabrın 23-də keçiriləsi bələdiyyə seçkilərində istifadə olunacaq bülletenlərin forması təsdiqlənib. Mərkəzi Seçki Komissiyasının qərarına görə, bülletendə namizədin əlifba sırası qaydasında soyadı, adı, atasının adı, doğum tarixi, yaşayış yeri, əsas iş və ya xidmət yeri göstəriləcək. Onları irəli sürmüş subyektlərin adı, mənsub olduğu siyasi partiyanın qısa adı da bülletendə yer alacaq.
Bülletenlər Milli Məclis Aparatının mətbəəsində dərc olunacaq. Ölkə üzrə qeydə alınmış seçicilərin ümumi sayından 3 faiz artıq - 4 729 681 ədəd seçki bülleteni hazırlanacaq.

Bələdiyyə seçkiləri ilə bağlı Mərkəzi Seçki Komissiyasının “qaynar xətti” yaradılıb.

Mərkəzi Seçki Komissiyasının 115 saylı “qaynar xətt”i fəaliyyətini davam etdirir. Ölkə vətəndaşları 23 dekabr 2009-cu ilə təyin edilmiş bələdiyyə seçkilərinə dair hər hansı bir məsələ ilə bağlı həmin “qaynar xətt”-ə müraciət edə bilərlər.
Bundan əlavə vətəndaşlar Mərkəzi Seçki Komissiyasının İctimai İnformasiya Mərkəzinin (+994 12) 493-48-69,(+994 12)493-48-85 saylı telefonlarına zəng etməklə də məsləhət ala bilərlər.
Həmçinin, Mərkəzi Seçki Komissiyasının rəsmi internet səhifələrində (www.msk.gov.az; www.cec.gov.az;www.infocenter.gov.az)elektron qaynar xətt də (http://www.infocenter.gov.az/v3/zeng.php) fəaliyyət göstərir. Mərkəzi Seçki Komissiyasının rəsmi internet səhifələrində Komissiyanın qərarları, təsdiq etdiyi normativ xarakterli aktlar, fəaliyyəti ilə bağlı məlumatlar, seçici siyahıları, dairə və məntəqə seçki komissiyalarının dislokasiyaları, ünvanları və digər seçki sənədləri yerləşdirilib

Bələdiyyə seçkilərində üzvlüyə namizədlərə pulsuz efir vaxtı ayrılacaq.

Day.az İnformasiya portalının yazdığı 22 oktyabr 2009 cu il məlumatına görə,MSK Bələdiyyə seçkilərin namizədlərə öz seçkiqabağı təşviqat kampaniyalarını aparmaq üçün KİV-də pulsuz efir və çap məkanı ayrılacaqdır.
MSK bildirir ki, - “ Siyasi partiya və bloqlara, eləcədə bələdiyyələrin yarıdan çoxunda qeydiyyatdan keçmiş namizədlərə seçkiqabağı KİV-də təşviqat kampaniyası aparmaq üçün İctimai Radio və Televiziyada, “ Azərbaycan”, “Xalq qəzeti”, “Respublika” və “Bakınskiy rabociy” qəzetlərində pulsuz efir və çap məkanları təşkil ediləcəkdir.
Əgər hər hansı digər teleradio və redaksiyada təşviqat kampaniyası üçün pulsuz efir və çap məkanı ödənişli olarsa, onlar MSK-ya bunun haqqında bildiriş məktubu ilə müraciət etməlidirlər.
Pulsuz efir və çap məkanı haqqında informasiya və onun qiymətləri seçkilərin rəsmi elanından 35 günə qədər aydınlaşmalı, təşviqat subyekti müəyyənləşdikdən sonra qanunauyğun olaraq MSK-a göndərilməlidir.

Səlyan rayon seçki komissiyası Demokratik Partiyanın fəallının sənədlərini qəbul etməkdək imtina etdi

Bakı/17.10.09/ Turan: 59 saylı Səlyan rayon seçki komissiyası bələdiyyələrə namizədliyini verən Azərbaycan Demokrat partiyası fəalları Mübariz və Mahir Hüseynovun sənədlərini qəbul etməkdən imtina etdi. Buna səbəb kimi komissiyanın həftə sonları işləməməsi göstərildi.
“Demokratiyaya Dəstək” qeyri-hökumət təşkilatının başçısı Emil Məmmədovun Turana verdiyi müsahibədə - “Seçki kampaniyasının vaxtına çox az qalıb və indi komissiya hətta həftə sonları da işləməlidir. MSK-da “Ümid” partiyasının üzvü Akif Qurbanov etiraf edir ki, sənədlərin qəbul edilməməsi qanunsuzdur” – bildirib.
Bələdiyyələrə namizədlik üçün müraciət edənlər dairə seçki komissiyalarında seçki imzaları toplamaq üçün lazım olan sənədləri götürməlidirlər.

Salyan rayon bələdiyyələrinə namizədlərdən bank hesabı açılması üçün pul istənilib.

Bakı/19.10.09/ Turan:Azərbaynacan Beynəlxalq bakının Səlyan filialı bələdiyyə seçkilərinə namizədlərin hər birindən seçki kampaniyalarının həyata keçirilməsi üçün 10 AZN məbləğində pul istəyib.
“Demokratiyaya Dəstək” QHT-i sədri Emil Məmmədov bunun qanunsuz olduğunu hesab edir. “Heç bir normativ akt seçki kampaniyasının həyata keçirilməsi üçün hər hansı məbləğin ödənilməsini özündə əks etdirmir” – cənab Məmmədov Turana müsahibəsində bildirib.
MSK katibi Natiq Məmmədov Turana müsahibəsində bildirib ki, “ hesabın açılması bank xidməti hesab edilir və həmin bank dpvlət qanunvericiliyi və beynəlxalq standartlara uyğun işləyir”.
Cənab Məmmədov bank tələbini qanunauyğun hesab edir.

Salyanın icra başçısı müxalifətçilərə təzyiq edir. Bələdiyyəyə namizədliyini verən KXCP üzvünə imza verənlər təqib olunur

www.news.qaynar.info internet saytinin verdiyi məlumata görə, bələdiyyələrə namizədləyini verən bəzi müxalifət partiyalarının nümayəndələrinə təzyiqlər olunur. Belə ki, 59 saylı Seçki Dairəsindən Salyan şəhəri bələdiyyəsinin üzvlüyünə namizədliyini verən Klassik Xalq Cəbhəsi Partiyasının (KXCP) Ali Məclis üzvü Tahir Abbaslı icra başçısı Rasim Bəşirovun təzyiqləri ilə üzləşib. Bu barədə qaynar.info-ya KXCP Seçki Qərargahının sədr müavini, partiyanın Salyan rayon şöbəsinin sədri Ədalət Yusubov məlumat verib.
Onun sözlərinə görə, Tahir Abbaslı 59 saylı Seçki Dairəsindən Salyan şəhəri bələdiyyəsinin üzvlüyünə namizədliyinin verib və lazım olan imzaları toplayaraq, DSK-ya təqdim edib: "Hansısa səbəb üzündən T. Abbaslının topladığı imzalar Salyanın icra başçısı Rasim Bəşirova təqdim olunub. İcra başçısı T. Abbaslının namizədliyi üçün imza verən şəxslərin kimliklərinin araşdırılmasına göstəriş verib. İmza verənlərdən 2-3 nəfəri şəxsən R. Bəşirov kabinetində qəbul edərək, onlara hədə-qorxu gəlib və verdikləri imzalardan imtina edilməsi barədə 59 saylı Seçki Dairəsinə müraciət edilməsini tələb edib. Əks təqdirdə işlərini itirəcəklərini deyib. Lakin həmin şəxslər bundan imtina edib. R. Bəşirov 59 saylı DSK-nın rəhbərliyinə göstəriş verib ki, T. Abbaslının namizədliyi qeydə alınmasın. Bunun üçün onun topladığı 26-27 imzanı etibarsız elan etmək istəyirlər. Hesab edirik ki, bu, seçki komissiyalarının müstəqil və sərbəst fəaliyyətinə icra başçısının müdaxilə etməsini göstərir".
Onun sözlərinə görə, R. Bəşirov yağan yağışlar nəticəsində rayonda evlərin su basması problemini həll etməkdənsə, T. Abbaslının namizədliyini qeydə alınmamasına çalışır

SMDT Bələdiyyə seçkilərinin keçiriləcəyi seçki məntəqələrinin siyahısının açıqlanmamasından narahatdır

2009-11-05T10:49:00.000+04:00

4 noyabr 2009-cu ildə Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzinin (SMDT) proqram direktoru Bəşir Süleymanlı Mərkəzi Seçki Komissiyasının sədri Məzahir Pənahova müraciət edib.

Müraciətdə Mərkəzi Seçki Komissiyasının rəsmi internet səhifələrində seçkilərin keçiriləcəyi bələdiyyələr və onlara nəzərdə tutulan üzvlərin sayı, həmçinin mövcud seçki dairələrə aid bələdiyyələr barədə məlumatların yerləşdirilməsini təqdirəlayiq hal hesab edildiyi vurğulanıb. Ancaq, qeyd edilib ki, bələdiyyələrə keçiriləcək seçkilərin hansı seçki məntəqələrini əhatə etməsi barədə Mərkəzi Seçki Komissiyasının rəsmi internet ünvanlarında məlumatlar yerləşdirilmir. Belə ki, bələdiyyə seçkilərinin hansı seçki məntəqələrində baş verəcəyi və ya əhatə edəcəyi məlum deyil. Bununla da müvafiq bələdiyyələrə namizədliyini irəli sürən şəxslər hansı seçki məntəqələrində imzatoplama və ya təşviqat kampaniyası aparacağını öncədən müəyyən edə bilmir və bu cür hal nəticədə bələdiyyə seçkiləri barədə ictimaiyyətin ətraflı və dolğun məlumatlar əldə etməsinə də məhdudiyyətlər yaradır. Müraciətdə yuxarıda göstərilən məsələlər ilə bağlı ictimaiyyətin geniş məlumatlandırılmasına və yaranmış problemin həllinin zəruriliyi vurğulanıb.

Parlament səsverməsində bəzi deputatların yerinə texniki işçilər səs verir

2009-11-03T12:56:00.000+04:00

“Bizim yol qəzetinin yaydığı məlumata görə, Azərbaycan Milli Məclisində bəzən texniki işçilər millət vəkillərinin yerinə səsvermə prosesində iştirak edir, bu və ya digər deputatın yerinə səs verirlər. Hərdən elə hallar olub ki, parlamentdə iştirak edən deputatların sayı az olmasına baxmayaraq, yetərsay əldə etmək mümkün olur.
«Pensiya sistemi haqqında» qanun sonuncu dəfə parlamentdə müzakirə olunarkən müxalifətçi deputatların, Əli Məsimovun və Vahid Əhmədovun bu qanunun əleyhinə çıxmasına baxmayaraq, sonda məlum olub ki, qanunun əleyhinə cəmi 2 nəfər səs verib.
Ümumiyyətlə, ölkənin gələcəyi üçün qəbul edilən ciddi qanunların səsə qoyulması zamanı bu cür metodlardan istifadə olunması birmənalı qarşılana bilməz.
Deputat Pənah Hüseyn deyib ki, parlamentdə texniki işçilərin deputatların yerinə səs verib-verməməsini, istənilən qəzetin parlament müxbirindən öyrənmək olar: «Sözün açığı mən burada şahidlik etmək istəmirəm. Ancaq bir çox məsələlər kimi bu qanun da pozulur».
Ümid Partiyasının sədri İqbal Ağazadə isə deyib ki, bu məsəllər üzə mütəxəssis deyil: «Bu cür problemləri də araşdıran deyiləm. Ancaq şəxsən mən özüm öz yerimə səs verirəm. Parlament zalında olmadığım müddətdə isə heç kim mənim yerimə səs verə bilməz. Ancaq kimin kiminsə yerinə səs verdiyini bilmirəm. Bütün hallarda hesab edirəm ki, seçicilər parlamentin texniki işçisini deyil, millət vəkilini seçib. Ona görə də, səsvermədə deputatların özü səs verməlidir. Texniki işçilərin deputatın yerinə səs verməsi doğru deyil».

Müsavatın seçkidə partiya kimi iştirakına problem yaradılır.

2009-11-03T12:47:00.000+04:00

“Yeni Müsavat” qəzetinin verdiyi məlumata görə, MSK Müsavatın səlahiyyətli nümayəndələrini qeydə almır, təlimatlarda analoqu olmayan əngəllər ortaya çıxıb. MSK Müsavat Partiyasının bələdiyyə seçkilərində partiya kimi iştirakına mane olur. Müsavatın prosesdən kənarda saxlanması üçün müxtəlif süni əngəllər yaradılır. Partiyanın bələdiyyə seçkilərində iştirakına aid sənədlərin MSK-ya oktyabr ayının 29-da təhvil verilməsinə baxmayaraq, partiyanın səlahiyyətli nümayəndələri hələ də təsdiq olunmayıb. Müsavat Partiyasının yaydığı bəyanatda bildirilir ki, MSK-nın bu maneəsi Müsavatın namizədlərinin sənədlərinin dairə seçki komissiyalarına çatdırılmasını gecikdirmək üçündür.
Belə ki, namizədliyin təsdiq olunması üçün sənədlər dairə seçki komissiyalarına siyasi partiyaların səlahiyyətli nümayəndələri tərəfindən təqdim olunmalıdır. O da qeyd olunmalıdır ki, Seçki Məcəlləsində MSK-ya təqdim olunmuş səlahiyyətli nümayəndələrin siyahısının təsdiqi üçün 5 gün lazım gəlməsi haqqında maddə yoxdur.
Beləliklə, MSK qəbul etdiyi təlimatlarla və partiyanın səlahiyyətli nümayəndələrinin təsdiqini gecikdirməklə, Müsavat Partiyasının bələdiyyə seçkilərində iştirakını əngəlləməkdə davam edir.
Qeyd olunanları nəzərə alaraq, Müsavat Partiyası MSK-nın siyasi partiyaların bələdiyyə seçkilərində iştirakına əngəllər yaratdığını, bu prosesin Azərbaycanın nüfuzuna mənfi təsir etdiyini bəyan edir və bu əngəllərin tezliklə aradan qaldırılmasını tələb edir.
Müsavat Partiyası, həmçinin, bəyan edir ki, 23 dekabra təyin edilmiş bələdiyyə seçkilərində namizədlərin siyasi partiyalar və siyasi partiyaların blokları tərəfindən irəli sürülməsi qaydaları Seçki Məcəlləsinin 54-cü maddəsində kifayət qədər mürəkkəb yazılıb.
Müsavat hesab edir ki, Seçki Məcəlləsinin bələdiyyə seçkilərinə həsr olunmuş VII bölməsində bu qaydalar bələdiyyə seçkilərinə uyğunlaşdırılmayıb. MSK-nın qəbul etdiyi bu qaydalar burokratik əngəllərlə zənginləşdirilib və analoqu olmayan hala salınıb. Belə ki, məcəllənin 52.3 və 54-cü maddələrində və “Bələdiyyə seçkilərində namizədlərin siyasi partiyalar və siyasi partiyaların blokları tərəfindən irəli sürülməsi qaydaları haqqında təlimat”da eyni sənədlər siyasi partiyalardan iki dəfə tələb olunur.
1.Siyasi partiyanln qeydə alınması barədə şəhadətnamənin notariat qaydasında təsdiq edilmiş surəti
2.Siyasi partiyanın qüvvədə olan nizamnaməsinin notariat qaydasında təsdiq edilmiş surəti
3.Siyasi partiyaların təyin etdikləri səlahiyyətli nümayəndələrin siyahıları
4.Siyasi partiyanın səlahiyyətli nümayəndələrinin Mülkü Məcəllədə nəzərdə tutulmuş qaydada rasmiləşdirilmiş vəkalətnamələri
Tələblərə görə, bu sənədlər MSK-ya və dairə seçki komissiyalarına, 1-ci və 2-ci sənəd isə həm də “Bələdiyyə seçkilərində xüsusi seçki hesabatlarının açılması qaydaları haqqında təlimat”a uyğun olaraq xüsusi seçki hesabı açılarkən bankların tələbi ilə onlara da təqdim olunmalıdır.
Müsavat bəyan edir ki, respublika üzrə 119 seçki dairəsində bələdiyyə seçkilərinin keçirildiyi nəzərə alınarsa, bu sənədlərin hər birindən 240 nüsxə hazırlanması gərəkdir. Bütün bunlar partiyalara maneələrdir.
Müsavat “Qeyd olunan sənədlərin MSk-ya təqdim edildiyi, təsdiq olunmuş səlahiyyətli nümayəndlərin səlahiyyətli nümayəndələrin siyahılarının rəsmi dövlət qəzetlərində çap olunduğu halda, bu sənədlərin dairə seçki komissiyalarına təqdim olunma məcburiyyəti nədən irəli gəlir” sualına MSK-da cavab verən olmadığını da bəyan edir.

Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi RATİ-də qəflətən yoxlamalara başladı.

2009-10-30T13:03:00.001+04:00

Reportyorların Azadlıq və Təhlükəsizlik İnstitutu (RATİ) Ədliyyə Nazirliyinin RATİ-də qəflətən yoxlamalara başlamasını Azərbaycan Hökumətinin RATİ-yə qarşı açıq şəkildə başlayan yeni təzyiq kampaniyasının başlanğıcı kimi qiymətləndirir.
Belə ki, 29 oktyabr, 2009-cu ildə Ədliyyə Nazirliyi Qeydiyyat və notariat baş idarəsinin əməkdaşları saat 12.30-da RATİ-nin ofisinə zəng edərək, saat 15.00-da yoxlama üçün gələcəklərini bildirib. Öz növbəsində RATİ əməkdaşları Ədliyyə Nazirliyinin əməkdaşına bildiriblər ki təşkilatın sədri Emin Hüseynov Rumıniyada keçirilən QHT forumunda iştirak edir və yalnız noyabrın 1-də qayıdıb onların suallarını cavablandıra bilər. Lakin buna baxmayaraq Ədliyyə Nazirliyinin əməkdaşları Salmanova Səbinə Qədir qızı və Həmidli Günel Bəxtiyar qızı RATİ-yə elə həmin gün yoxlama məqsədi ilə gəldilər. Yoxlama aparmağa əsas kimi onlar “RATİ-nin fəaliyyətinin nizamnaməyə və qanunvericiliyə uyğunluğunu öyrənmək məqsədi ilə” yoxlama aparmaq üçün RATİ-yə ezam olunmaları barədə Ədliyyə Nazirliyi Qeydiyyat və notariat baş idarəsinin rəis müavini Mehman Soltanovun imzaladığı və RATİ sədri Emin Hüseynova ünvanlanmış məktubu təqdim ediblər.
Yoxlama aparanlar 1 saat müddətində ofisdə olan RATİ əməkdaşlarına çox sayda suallar veriblər. Onları əsasən təşkilatın təsisçiləri, üzvləri, qrantları, hüquqi və faktiki ünvanlar barədə məlumatlarla maraqlanıblar.
RATİ hesab edir ki bu cür hədələyici tərzdə əsassız və yersiz yoxlamalar başlamaq Azərbaycan Hökumətinin müstəqil QHT-yə qarşı olan dözümsüzlüyünün bariz nümunəsidir.
RATİ bəyan edir ki, bütün bunlar Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 58-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş Birləşmək hüququnun və Avropa Konvensiyasının 11-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş Yığıncaqlar və birləşmək azadlığının pozulmasıdır.
RATİ xatırladır ki, bir müddət öncə “Seçki Monitorinq Mərkəzi” (SMM) ictimai birliyinin qeydiyyatı Ədliyyə nazirliyi tərəfindən ləğv edilib.
RATİ onu da qeyd edir ki, bu ilin iyun ayında “Qeyri-hökumət təşkilatları (ictimai birliklər və fondlar) haqqında” Qanuna bir çox məhdudlaşdırıcı əlavə və dəyişikliklər edilmişdir.
RATİ bildirir ki, hazırda qeydiyyatdan keçmək üçün Ədliyyə Nazirliyinə müraciət etmiş onlarla QHT-nin qeydiyyatı gecikdirilir.
RATİ Azərbaycan hakimiyyətini bu cür repressiv addımlara son qoymağa çağırmaq üçün beynəlxalq demokratik ictimaiyyətə müraciət edir.
RATİ həmçinin Azərbaycan iqtidarını müstəqil QHT-lərə qarşı dözümlü olmağa çağırır.

Bələdiyyə seçkiləri ilə bağlı Mərkəzi Seçki Komissiyasının “qaynar xətti” yaradılıb.

2009-10-21T16:21:00.001+05:00

SMDT növbəti bələdiyyə seçkiləri üzrə fəaliyyətinə dair Bacarıqların İnkişafı Seminarı keçirib

2009-10-19T14:04:00.000+05:00

Oktyabrın 16-da Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzi (SMDT) 23 dekabr 2009-cu ildə keçiriləcək bələdiyyə seçkilərində fəaliyyətinə dair təşkilatın işçi heyəti, bölgə koordinatorları və könüllüləri üçün Bacarıqların İnkişafı Seminarı keçirib.

Tədbirdə bələdiyyətlərin statusu və səlahiyyətləri, bələdiyyə seçkilərinin keçirilmə qaydaları, əvvəlki seçkilərin təcrübəsi və SMDT-nin nəzərdə tutulan tədbirlərinə dair məlumat verilib. Seminar iştirakçıları 23 dekabr 2009-cu ildə keçiriləcək bələdiyyə seçkilərində yerli müşahidəçiliyin təşkili, seçicilərin məlumatlandırılması və seçici fəallığının artırılmasına dair SMDT-nin fəaliyyət istiqamətləri, metodları və Təqvim Planını müəyyən ediblər.

Seminar iştirakçılarına həmçinin müşahidəçilərin qeydiyyatı, uzunmüddətli müşahidəçiliyin təşkili və seçki günü statistikaya əsaslandırımış müşahidəçilik barədə məlumat verilib. Qeyd edək ki, 23 dekabr 2009-cu il seçkilərinin statistik qaydada müşahidəsi üçün SMDT 1500 nəfər müşahidəçinin hazırlanmasına yardım edəcək.

Xatırladaq ki, SMDT-ni 14 may 2008-ci ildə Ədliyyə Nazirliyinin iddiası əsasında Xətai rayon məhkəməsində qeydiyyatı ləğv edilmiş Seçki Monitorinq Mərkəzinin (SMM) üzvləri təsis ediblər. SMDT Seçkilərin Monitorinqi Təşkilatlarının Avropa Şəbəkəsinin (ENEMO) üzvüdür və indiyədək ENEMO-nun beynəlxalq müşahidə missiyaları çərçivəsində SMDT-nin 300 nəfərdən artıq üzvü xarici ölkələrdə seçkilərin müşahidəsində iştirak edib.

Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzinin 2009-cu il, dekabr ayında keçiriləcək növbəti bələdiyyə seçkiləri üzrə Fəaliyyət Planı

2009-10-13T11:42:00.000+05:00

I XÜLASƏ

Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzi (SMDT) Azərbaycan Respublikası bələdiyyələrinə 2009-cu il dekabr ayında azad, demokratik və ədalətli seçkilərin keçirilməsinə yardım etməyi planlaşdırır. Bu baxımdan, SMDT bələdiyyə seçkilərinin Azərbaycan Respublikasının qanunlarına və beynəlxalq öhdəliklərinə uyğun olaraq, seçki iştirakçılarının sərbəst iştirakı və qarşı duran tərəflərin ədalətli mübarizəsi şəraitində keçirilməsini vacib sayır.

SMDT 2009-cu ilin dekabr ərəfəsində keçiriləcək bələdiyyə seçkilərində əsasən seçkilərin uzunmüddətli və qısamüddətli (Seçki günü) müşahidəsini, seçicilərin hazırlığının və fəallığının artırılması, habelə seçki hüquqlarının müdafiəsi yönündə fəaliyyət göstərməsini nəzərdə tutan Fəaliyyət Planını həyata keçirəcəkdir.

Bələdiyyə seçkilərinin müşahidəsi ilə bağlı SMDT seçici siyahılarının dəqiqləşdirilməsi, seçki komissiyalarının fəaliyyəti, namizədlərin irəli sürülməsi və qeydiyyatı, seçkiqabağı təşviqat və seçki günü səsvermə prosesinin monitorinqini həyata keçirsini nəzərdə tutub. Bu məqsədlə SMDT 1500 nəfər müşahidəçinin seçki komissiyalarında qeydiyyatına yardım edəcək və onlara təlimlər keçirəcək, habelə müşahidəçilərə seçki prosesində hüquqi-texniki yardım göstərəcəkdir.

SMDT Azərbaycan Respublikasında 2009-cu ilin deklabrında üçüncü dəfə keçiriləcək bələdiyyə seçkilərinə milli marağın artırılması, bununla da vətəndaşların ictimai idarəetmədə iştiraka cəlb olunması istiqamətində tədbirlər keçirəcəkdir. Bu tədbirlər seçki qaydaları barədə nəşr və elektron materialların hazırlanaraq yayılması, habelə seçki təcrübəsinin təkmilləşdirilməsinə yönələn ictimai müzakirələrin keçirilməsini özündə ehtiva edir.

SMDT bələdiyyə seçkiləri ilə bağlı ölkənin 11 bölgəsində - Bakı, Gəncə, Naxçıvan, Sumqayıt, Şəki, Göyçay, Cəlilabad, Beyləqan, Şirvan, Quba, Mingəçevir şəhərləri və yaxın ərazilərdə yerləşən 123 seçki dairəsində fəaliyyət göstərəcəkdir. Bu bölgələrdə SMDT 11 bölgə nümayəndəliyi, 50 nəfər dairə koordinatoru və 1500 nəfər könüllü vasitəsi ilə bələdiyyə seçkiləri üzrə proqramlarını həyata keçirəcəyini planlaşdırır.

SMDT bələdiyyə seçkiləri dövründə Press Relizlər, Aralıq hesabatlar və seçkilərdən sonra Yekun hesabat hazırlayaraq, dövlət orqanlarına, KİV, siyasi partiya, seçki komissiyaları, yerli və beynəlxalq təşkilatlara yayacaqdır.

2009-cu ilin dekabr bələdiyyə seçkiləri üzrə proqramlarının səmərəli icrası və koordinasiyası ilə bağlı SMDT seçki komissiyaları, ABŞ Milli Demokratiya İnstitutu, Seçki Sistemləri üzrə Beynəlxalq Fond, yerli QHT və digər vətəndaş qrupları ilə əməkdaşlıq edəcək.

II GİRİŞ

Təşkilat barədə:

Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzi (SMDT) Azərbaycanda azad və ədalətli seçkilərin keçirilməsi, vətəndaş cəmiyyəti və demokratiyanın inkişafı sahəsində fəaliyyət göstərən qeyri-hökumət təşkilatıdır. SMDT-ni qeydiyyatı ləğv edilmiş Seçki Monitorinq Mərkəzinin (SMM) təsisçiləri və üzvləri 1 dekabr 2008-ci ildə yenidən təsis ediblər. Qeyd edək ki, 14 may 2008-ci ildə Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin qanunsuz iddiası əsasında Xətai rayon Məhkəməsi SMM-in qeydiyyatını ləğv edibdir.
SMDT-in təsisçiləri və üzvləri 2001-2008-ci illərdə SMM nəzdində əlavə və təkrar parlament seçkilərinin, referendum, prezident, bələdiyyə və parlament seçkilərinin müşahidəsi üzrə proqramlarda iştirak ediblər. Bununla yanaşı, SMDT üzvləri Seçkilərin Monitorinqi Təşkilatlarının Avropa Şəbəkəsinin (ENEMO) və ATƏT-in Demokratik Təsisatlar və İnsan Hüquqları Bürosunun Müşahidə Missiyaları tərkibində Albaniya, Əfqanıstan, Belarus, Gürcüstan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Türkiyə və Ukraynada keçirilən prezident, parlament seçkiləri və referendumu müşahidə ediblər.

Milli Seçki Sistemi və Bələdiyyələr:

Ölkədəki hüquqi-siyasi sistemə görə Azərbaycanda dövlət hakimiyyətinin bölünməsi 3 orqan – Prezident (icraedici), Məhkəmə (nəzarət) və Milli Məclis (qanunverici - parlament) arasında müəyyən olunur. Ölkədə hər beş ildən bir yerli idarəetmə orqanları – bələdiyyələrə, president postuna və parlamentə seçkiləri keçirilir. Azərbaycan Respublikasında yerli idarəetmə orqanlarına – bələdiyyələrə indiyədək 2 dəfə (1999 və 2004-cü illər) mojaritar qaydada seçkilər keçirilib. Bu seçkilərin heç biri yerli seçki müşahidə qrupları tərəfindən azad, demokratik və ədalətli qiymətləndirilməyibdir.
Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasına əsasən bələdiyyələr yerlərdə özünüidarənin təşkili ilə məşğul olurlar. Bələdiyyələrin səlahiyyətlərinə yerli vergilərin və ödənişlərin müəyyən edilməsi, yerli büdcənin və onun icrası haqqında hesabatların təsdiq edilməsi, bələdiyyə mülkiyyətinə sahiblik, ondan istifadə və onun barəsində sərəncam, yerli sosial müdafiə və sosial inkişaf proqramlarının və yerli iqtisadi inkişaf proqramlarının qəbul və icra edilməsi, yerli ekoloji proqramların qəbulu- icrası və digər məsəslər daxildir. Konstitusiyaya görə, Dövlət bələdiyyələrin fəaliyyətinə nəzarət edir və qanunla müəyyən edilmiş hallarda və qaydada bələdiyyələr öz fəaliyyətləri barəsində Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə hesabat təqdim edirlər. Yerli və beynəlxalq ekspertlərin rəyinə əsasən, Azərbaycanda bələdiyyələr yerli dövlət idarəetmə orqanı statusuna malik deyil və icra hakimiyyətindən asılıdırlar. Xatırladaq ki, 2001-ci il dekabrın 25-də Azərbaycan Yerli Özünüidarə haqqında Avropa Xartiyasını üzv olub.

III. Bələdiyyə seçkilərinin müşahidəsi
SMDT bələdiyyə seçkilərin monitorinqini Azərbaycan Respublikasının 119 seçki dairəsində aşağıdakı tədbirlər vasitəsilə həyata keçiriləcək:

3.1. Müşahidəçilərin qeydiyyatına hüquqi-texniki yardım;
SMDT 2009-cu ilin oktyabrında başlayaraq, Mərkəzi və Dairə seçki komissiyalarında uzunmüddətli və qısamüddətli müşahidəçilərin qeydiyyatına yardım edəcək. Bu məqsədlə müşahidəçi olmaq istəyən şəxslərə qeydiyyat ərizələrinin hazırlanması izah ediləcək və bu ərizələr toplandıqdan sonra seçki komissiyalarına çatdırılması təmin olunacaqdır. Ümumilikdə, bələdiyyə seçkiləri ilə bağlı ölkə üzrə 1500 nəfər müşahidəçinin seçki komissiyalarında akkreditə olunmasına hüquqi-texniki yardım edilməsi nəzərdə tutulubdur. Bu məqsədlə SMDT-nin mərkəzi ofisində qaynar xətt yaradılması planlaşdırılır. Seçki komissiyalarında müşahidəçilərin qeydiyyatı zamanı yarana bilən hər hansı problemlər bu qaynar xətt vasitəsi ilə qəbul ediləcək və problemin aradan qaldırılması üçün MSK və digər müvafiq qurumlara müraciət ediləcəkdir.
Qeyd edək ki, SMDT uzunmüddətli və qısamüddətli müşahidəçiliyə dair mediada ictimai elanlar verəcək və müşahidəçi olmağı arzu edən şəxslərin müşahidəçilik fəaliyyətinə hüquqi-texniki yardım edəcəkdir.

3.2. Uzunmüddətli müşahidəçilik
SMDT bələdiyyə seçkilərində uzunmüddətli müşahidəçilik fəaliyyətinə Mərkəzi Seçki Komissiyasının bələdiyyə seçkilərini rəsmi elan etməsindən sonra başlayacaqdır ( təqribən 2009-cu il oktaybrında).
Uzunmüddətli müşahidəçilik aşağıdakı mərhələləri əhatə edəcək:

• Seçkiqabağı siyasi vəziyyət (sərbəst yigincaq azaalığı, sərbəst söz azadlığı və s);
• Namizədlərin irəli sürülməsi və qeydiyyatı;
• Seçki inzibatçılığı;
• Seçkiqabağı təşviqat;
• Səslərin qeydiyyatı və səs siyahısının yoxlanması;
• Seçki şikayətlərinin tətqiqat prosesi;
• Yerli icra hakimiyyətlərinin fəallığı
SMDT uzunmüddətli müşahidəçiliyin nəticələri haqqında hesabat və press relizləri ictimaiyyətə yayacaqdır.

3.3. 2009 bələdiyyə seçkilərinin qısamüddətli müşahidəçiliyi üzrə təlimlər

a) Təlimçilər üçün Təlim
SMDT qısamüddətli müşahidəçilərə təlimlər keçəcək şəxslər üçün xüsusi təlimlər təşkil edəcəkdir. Bu təlim bitərəf müşahidəçilər üçün nəzərdə tutulmuş Təlimçilər üçün Təlim (TəT) metodu əsasında keçiriləcəkdir.

b) Müşahidəçilər üçün nəşr materiallarının hazırlanması
SMDT qisamüddətli müşahidəçilərinə bələdiyyə seçkilərini müşahidə etmək üçün yaddaş vərəqləri çap etdirəcəkdir. Bu materiallara seçki günü üsullar, məruzə vermək, kommunikasiya prosedurları və müşahidəçilik formaları daxil ediləcəkdir.

c) Qısamüddətli müşahidəçilər üçün təlimlərin təşkili
SMDT Bələdiyyə seçkisi günü onunla əməkdaşlıq edəcək 1500 nəfər şəxs üçün qısamüddətli müşahidəçiliyə dair 70-ə yaxın təlim keçirəcəkdir. Təlimlərdə yalnız seçki komissiyalarında akkreditə olunmuş müşahidəçilərin iştirakının təmin edilməsi nəzərdə tutulubdur.

Təlimlərdə aşağıdakı mövzular tədris olunacaq:
• Seçki Məcəlləsi üzrə müşahidəçilərin hüquq və səlahiyyətləri;
• Tərəfsiz müşahidəçilik üzrə davranış qaydaları;
• Seçki günü müşahidəçiliyin təşkili qaydaları;
• SMDT-nin Qısamüddətli müşahidə metodologiyası;
• Bələdiyyə seçkilərində qısamüddətli müşahidənin təşkili;
• Seçki günü müşahidə formalarının doldurulması;
• Seçki günü hesabat vermə və kommunikasiya;
• Qısamüddətli müşahidəçilərin seçki günü maddi-texniki təchizatı;

SMDT qısamüddətli müşahidəçilər üçün təlimlərin keçirilməsinə 2009-cu ilin noyabrda başlayacaq və bu proses seçkiyə 5 gün qalmışadək davam edəcəkdir.

d) Bələdiyyə seçkilərinə dair seçicilərin məlumatlandırması
Bələdiyyə seçkilərini öncəsi SMDT Azərbaycan Respublikası Seçki Məcəlləsinin təkmilləşdirilməsi, seşki qanunvericiliyinin və Mərkəzi Seçki Komissiyasının təlimatlarının seçki iştirakçılarına və ictimaiyyətə izahı, müşahidəçilərə onların qeydiyyatı və fəaliyyəti, seçkilərin bütün mərhələlər üzrə monitorinqinin nəticələrinin mərhələlərinə dair məlumatların qiymətləndirilməsi yönündə hüquqi yardım göstərəcəkdir.
SMDT həmçinin bələdiyyə seçkiləri ərəfəsi və dövründə seçicilərin fəallığının artırılması və seçki prosesi barədə məlumatlandırılması üçün aşağıdakı tədbirlər həyata keçirəcək:
• Bələdiyyə seçkisi ilə bağlı 7 bölgədə 7 Vətəndaş Forumlarının keçirilməsi;
• Bələdiyyə seçkiləri ilə bağlı 10, 000 nüsxə Yaddaş Vərəqəsinin nəşri və yayılması;
• SMDT-nin İnternet səhifəsində bələdiyyə seçkiləri barədə məlumatların daimi olaraq yerləşdirilməsi;
• Bələdiyyə Seçkiləri ilə bağlı xüsusi qəzetin çap olunması
• Bələdiyyə seçkiləri ilə bağlı mətbuat konfranslarının keçirilməsi;

V. İctimai müzakirələr.

SMDT bələdiyyə seçkiləri ərzində Bakıda və bölgələrdə seçki prosesi ilə bağlı 11 İctimai Forum keçirəcəkdir:
• Bələdiyyə seçkiləri ərəfəsində insan hüquqları və vətəndaş cəmiyyətinin vəziyyəti;
• Bələdiyyə seçkilərində qadınların iştirakı;
• Bələdiyyə seçkilərində gənclərin iştirakı;
• Bələdiyyə seçkilərində namizədlərin iştirakı və seçkiqabağı şərait;
• Bələdiyyə seçkilərində QHT, KİV və siyasi partiyaların iştirak imkanları;
• Bələdiyyə seçkilərinin nəticələri;

SMDT Bələdiyyə Seçkiləri ilə bağlı Fəaliyyət Planı qəbul edib.

2009-10-09T13:28:00.000+05:00

Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzi (SMDT) 2009-cu il dekabrın 23-də Azərbaycan Respublikası Bələdiyyələrinə keçiriləcək növbəti seçkilərin azad, demokratik və ədalətli şəraitdə keçirilməsinə yardım etmək məqsədi ilə bir sıra tədbirlər həyata keçirəcək.

SMDT bələdiyyə seçkiləri ilə bağlı Uzunmüddətli muşahidəçilik həyata keçirəcək. Bu məqsədlə seçici siyahılarının dəqiqləşdirilməsi, seçki komissiyalarının fəaliyyəti, namizədlərin irəli sürülməsi və qeydiyyatı, seçkiqabağı təşviqat və seçki günü səsvermə prosesi müşahidə ediləcək. SMDT həmçinin seçki günü statistik göstəricilərə əsaslanmış müşahidə üzrə 1500 nəfər bitərəf müşahidəçiyə təlim keçəcəkdir.

SMDT bələdiyyə seçkilərinə milli marağın artırılması, seçkidə seçicilərin fəal iştirakının təmin edilməsi yönündə nəşr materiallarının hazırlanaraq seçicilərə pulsuz yayılmasını, habelə seçki təcrübəsinin təkmilləşdirilməsinə yönələn İctimai müzakirələrin və Vətəndaş Forumların keçirilməsini nəzərdə tutur.

Xatırladaq ki, SMDT qeydiyyatı 14 may 2008-ci ildə Ədliyyə Nazirliyinin iddiası əsasında Xətai rayon məhkəməsi tərəfindən ləğv edilmiş Seçki Monitorinq Mərkəzinin (SMM) üzvləri və təsisçiləri tərəfindən 1 dekabr 2008-ci ildə yaradılıb. SMDT-nin əsas məqsədi Azərbaycanda azad və ədalətli seckilərin keçirilməsi, vətəndaşların dovlət idarəetməsində və demokratiyanın inkişafı prosesində fəal iştirakına yardım etməkdir.